Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 12-01-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
A jednak był Wybuch!
autor:
Michał Czerny
z dnia:
12-01-2001





A jednak był Wybuch!
Badania odległego kwazara dostarczyły nowego dowodu na poparcie teorii Wielkiego Wybuchu. Dotychczas teoria ta opierała się na trzech faktach obserwacyjnych. Pierwszy z nich to ucieczka galaktyk, która sugeruje, że kiedyś materia była skupiona w jednym punkcie. Drugi to obfitości helu, deuteru i litu. Zgodnie z teorią Wielkiego Wybuchu pierwiastki te powstały w ciągu kilku pierwszych minut istnienia Wszechświata, a ich obserwowane obfitości dobrze się zgadzają z przewidywaniami teoretycznymi. Trzecim wreszcie argumentem jest mikrofalowe promieniowanie tła, zwane także promieniowaniem reliktowym. Stanowi ono rodzaj poświaty, która pozostała po najwcześniejszej, gorącej fazie rozwoju Wszechświata. Promieniowanie to stygło, w miarę jak kosmos się rozszerzał. Obecnie jego temperatura wynosi 2,726 kelwina.

Kwazar PKS 2349, sfotografowany przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a w 1995 r. Fot. STScI/NASA.
powiększenie...

Kwazar PKS 2349, sfotografowany przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a w 1995 r. Fot. STScI/NASA.
Czy istnienie mikrofalowego promieniowania tła jest rzeczywiście dowodem na poprawność teorii Wielkiego Wybuchu? Ogromna większość kosmologów uważa, że tak. Są jednak bardzo nieliczni "dysydenci", którzy twierdzą, że jest ono emitowane przez jakąś nieznaną formę materii, równomiernie rozmieszczoną w przestrzeni. Czy można sprawdzić, która z hipotez jest słuszna?

Okazuje się, że tak. W ostatnim numerze "Nature" z 2000 r. R. Srianand i współpracownicy opisują wyniki obserwacji kwazara PKS 1232+0815, przeprowadzonych za pomocą 8,2-metrowego teleskopu, należącego do Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) w Paranal w Chile. Z położenia linii emisyjnych, widocznych w widmie tego kwazara, wynika, że jego przesunięcie ku czerwieni wynosi 2,57. W widmie występują też linie absorpcyjne o przesunięciu ku czerwieni równym 2,34. Świadczą one o istnieniu obłoku materii międzygalaktycznej, położonego między nami a kwazarem. Niektóre z linii absorpcyjnych są produkowane przez atomy węgla, znajdujące się nie w podstawowym stanie energetycznym, lecz w lekko wzbudzonym stanie struktury subtelnej. Jest to stan o nieco wyższej energii. Aby atomy węgla mogły się w nim znaleźć, muszą być podgrzewane przez otaczające je pole promieniowania o temperaturze z przedziału 6-14 kelwinów.

Przesunięcie ku czerwieni jest zarówno miarą odległości, jak i momentu, w którym obserwowany obiekt wysłał analizowane przez nas promieniowanie (por. nowinkę Rekordzistka zdyskwalifikowana). Kwazar i obłok, obserwowane przez Sriananda i kolegów, wyemitowały fotony w epoce, gdy wiek Wszechświata wynosił jedną szóstą obecnego wieku. Tak więc promieniowanie reliktowe (gdyż to ono musiało podgrzewać atomy węgla) miało wówczas istotnie wyższą temperaturę niż dzisiaj. A zatem stygło ono w czasie, dokładnie tak, jak przewidują to obliczenia. Uzyskaliśmy kolejny silny argument na potwierdzenie teorii Wielkiego Wybuchu.

Michał Czerny
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach