Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 23-01-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Zaglądanie do gwiezdnych inkubatorów
autor:
Michał Czerny
z dnia:
23-01-2001





Zaglądanie do gwiezdnych inkubatorów
Astronomowie znaleźli sposób badania wnętrza obłoków, z których powstają gwiazdy.

Mein Gott, da ist ein Loch in Himmel! (Boże, w niebie jest dziura!) - miał zakrzyknąć William Herschel, gdy po raz pierwszy ujrzał przez teleskop jeden z obiektów, zwanych dzisiaj globulami Boka. Ciemne, gęste obłoki rzeczywiście wyglądają dość niesamowicie, zasłaniają bowiem całkowicie światło leżących za nimi gwiazd. Sądzi się, że globule Boka to jądra znacznie większych obłoków molekularnych, które zostały "rozwiane" przez energetyczne promieniowanie masywnych gwiazd. Globule Boka mogą się zapaść, tworząc w ten sposób nowe gwiazdy.

Szczegóły procesu narodzin gwiazd nadal nie są zbyt dobrze poznane, dlatego tak ważna jest informacja o budowie obiektów, z których powstają. J. F. Alves i współpracownicy znaleźli sposób, aby zbadać rozkład materii w globulach Boka. Wykorzystali oni fakt, że stopień tłumienia promieniowania elektromagnetycznego przez materię zależy od długości fali: krótsze fale są pochłaniane silniej niż dłuższe. Niektóre gwiazdy, słabo widoczne (lub całkiem niewidoczne) w zakresie optycznym, mogą być zatem stosunkowo silnymi źródłami promieniowania podczerwonego. Porównując jasność gwiazdy w kilku zakresach widmowych, można ocenić stopień pochłaniania promieniowania wzdłuż linii widzenia, a tym samym rozkład materii.

J. F. Alves i współpracownicy, korzystając z teleskopów Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) w Chile, obserwowali stosunkowo niewielką globulę Boka o nazwie Barnard 68 (B68). Ma ona średnicę 0,4 roku świetlnego, a leży w odległości 400 lat świetlnych od nas. Wyniki badań opisano w numerze "Nature" z 11 stycznia 2001 r. Astronomowie dostrzegli w podczerwieni prawie 4000 gwiazd, znajdujących się poza globulą. Około 1000 z nich nie widać zupełnie w zakresie optycznym.

Globula Boka Barnard68 w zakresie optycznym (z lewej) i podczerwonym (z prawej). Fot. ESO.
Globula Boka Barnard68 w zakresie optycznym (z lewej) i podczerwonym (z prawej). Fot. ESO.

Badając rozkład materii tłumiącej promieniowanie, autorzy stwierdzili, że przypomina on izotermiczną sferę, w której grawitacja jest równoważona przez ciśnienie wewnętrzne. Rozpłynięciu się sfery przeciwdziała zewnętrzne ciśnienie materii miedzygwiazdowej. Sfera znajduje się obecnie w równowadze, jednak niewielka perturbacja może doprowadzić do kolapsu globuli, co zapoczątkuje proces powstawania nowej gwiazdy.

Michał Czerny
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach