Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 15-02-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Syriuszowa zamiana miejsc
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
15-02-2001





Syriuszowa zamiana miejsc
Syriusz A to najjaśniejsza gwiazda ziemskiego nieba. Chyba że masz oczy czułe na promieniowanie rentgenowskie... Wówczas mogłoby się okazać, że w Wielkim Psie świeci jasna gwiazda, tyle że jest to Syriusz B, niewidoczny "normalnym" gołym okiem. Tę "zamianę miejsc" potwierdziły obrazy systemu Syriusza uzyskane przez satelitarne obserwatorium rentgenowskie Chandra.

System Syriusza
System Syriusza (CMa) to układ podwójny gwiazd, w którym jasna optycznie gwiazda, dwukrotnie masywniejsza od Słońca to Syriusz A, natomiast Syriusz B to biały karzeł - niewielka rozmiarami gwiazdka, która normalnie ginie w blasku jasnego składnika. Na tym jednak zdjęciu, wykonanym przez satelitę rentgenowskiego Chandra, sytuacja wygląda odwrotnie: dobrze widoczny obiekt to Syriusz B, słaba zaś plamka nad nim to znany nam z nocnego nieba Syriusz A. Zdjęcie obejmuje obszar wielkości 77 x 62 sekundy kątowe. Fot. NASA/SAO/CXC.

Owa zamiana wynika stąd, że na powierzchni białego karła w systemie Syriusza panuje temperatura 25 tysięcy stopni, co powoduje, iż w wysyłanym przez niego strumieniu energii większa niż w przypadku Syriusza A część przypada na miękkie promieniowanie rentgenowskie. Warto przy tym pamiętać, że ów biały karzeł ma masę niemal równą masie Słońca, lecz mieści się ona w kuli o promieniu wynoszącym zaledwie 90% promienia Ziemi. Wynika to stąd, że biały karzeł jest gęstym jądrem gwiazdy, która odrzuciła już swe zewnętrzne, rzadkie warstwy; jądro takie zawiera tzw. materię zdegenerowaną. To niewielkie rozmiary białego karła powodują, że jego promieniowanie ginie w blasku "normalnego" Syriusza A, choć cały układ znajduje się zaledwie 8,6 roku świetlnego od Słońca. Dlatego też o istnieniu Syriusza B dowiedzieliśmy się dopiero w 1862 r., kiedy ku najjaśniejszej gwieździe ziemskiego nieba zwrócił jeden ze swych teleskopów amerykański miłośnik astronomii i wytwórca instrumentów Alvan Clark.

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach