Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 22-02-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Barwy Plutona
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
22-02-2001





Barwy Plutona
Analizując zmiany natężenia światła podczas przejść księżyca Plutona, Charona, na tle tarczy planety astronomowie próbują dokonać rzeczy niemal niemożliwej - wyróżnić jakieś cechy powierzchni najdalszej planety Układu Słonecznego. Nowe wyniki tych badań ukazały się w styczniowym numerze "Astronomical Journal".

Półkula Plutona zwrócona ku jego księżycowi
Półkula Plutona zwrócona ku jego księżycowi, Charonowi (i planeta, i jej naturalny satelita są stale zwrócone ku sobie tymi samymi stronami - sprzężenie jeszcze "sztywniejsze" niż w przypadku układu Ziemia-Księżyc). Czy zrekonstruowane kolory są prawdziwe? Oba bieguny pozostają bezbarwne z powodu braku danych, choć i tak są one generalnie jaśniejsze od obszarów okołorównikowych. Biała plama pomiędzy godziną drugą i trzecią może być interpretowana jako świeży ślad pozostawiony przez zderzenie planety z dużym meteorytem. Fot. E. Young/Southwest Research Institute.

Okres obiegu Plutona wokół Słońca wynosi 248 lat. W tym czasie orbita Charona układa się w płaszczyźnie Ziemia-Pluton dwukrotnie. Astronomowie mieli szczęście, że moment ten nastąpił w latach osiemdziesiątych (Charon został odkryty w 1978 r.). W tamtych czasach bardzo rzadko układ Pluton-Charon mógł być rozdzielony na obrazach uzyskiwanych za pomocą teleskopów naziemnych - czasy Kosmicznego Teleskopu Hubble'a jeszcze nie nadeszły. Zaczęto zatem badać zmiany jasności układu podczas przejść Charona przed tarczą Plutona i wtedy, gdy się za nią chował. Pozwoliło to ustalić dokładniejsze promienie obu ciał oraz wyciągnąć wnioski co do jasności ich powierzchni.

Okazało się m.in., że jasność powierzchni Plutona zmienia się w granicach 30% w czasie odpowiadającym okresowi obrotu planety wokół swej osi, czyli blisko 6 i pół dnia; a zatem na jej powierzchni występują jaśniejsze i ciemniejsze plamy. Obserwowano większy spadek jasności układu wówczas, kiedy Charon przesuwał się na tle tarczy Plutona niż gdy się za nią skrywał; różnica sięgała 0,4 wielkości gwiazdowej. Na tej podstawie udało się wykazać - po wyeliminowaniu wpływu cienia księżyca omiatającego planetę - że powierzchnia Charona jest ciemniejsza od powierzchni Plutona. O ile jaśniejsze fragmenty planety przypisywano obecności zmrożonego azotu i innych lodów, o tyle natura części ciemniejszych - czerwonawych, jak sądzono - pozostawała zagadkowa. Kosmochemicy sugerowali, że mogą to być organiczne produkty reakcji ultrafioletowego promieniowania słonecznego z azotem, metanem i tlenkiem węgla, obecnymi w postaci lodów na Plutonie.

Kiedy jednak Eliot F. Young z Southwest Research Institute, Richard F. Binzel z MIT oraz Keenan Crane (student) przeanalizowali przebieg kilku przejść Charona przed Plutonem, odkryli, że tak naprawdę uważane za czerwonawe obszary okołorównikowe planety składają się w istocie z oddzielnych niebieskich i żółtoczerwonych plam. Próbując wyjaśnić to zjawisko, uczeniu wysuwają hipotezy, że niebieskawy lód może być wymieszany z ciemniejszą materią w różnych proporcjach lub że owa pstrokacizna oddaje różnice w ilościach światła - a zatem w natężeniu reakcji zachodzących na powierzchni - docierającego do obszarów okołorównikowych Plutona.

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach