Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 22-03-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Głębokie Pole Rentgenowskie
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
22-03-2001





Głębokie Pole Rentgenowskie
Jeszcze nigdy człowiekowi nie udało się zajrzeć tak daleko w głąb Wszechświata w promieniach X, a tym samym - obserwować bardzo młode obiekty, świecące rentgenowsko. W połowie marca 2001 r. zespół prowadzący badania za pomocą satelity Chandra zaprezentował wyniki obserwacji nieba, wykonanych podczas trwającej milion sekund ekspozycji. Powstały w ten sposób dwa tzw. Głębokie Pola (Deep Field; na wzór Głębokiego Pola Kosmicznego Teleskopu Hubble'a, czyli HST) - jedno jest fragmentem nieba południowego z gwiazdozbioru Pieca (Fornax), drugie zaś - częścią nieba północnego, pokrywającą się z Głębokim Polem HST.

Północne Głębokie Pole: z prawej sfotografowane za pomocą Kosmicznego Teleskopu Hubble,a, z lewej - przy użyciu Chandry. Jak widać, Wszechświat optyczny i w promieniach X jest nieco inny. W wersji rentgenowskiej zidentyfikowano 12 źródeł tego promieniowania, z których część to zapewne supermasywne czarne dziury w jądrach galaktyk, wsysające do swego wnętrza materię. Kolory oddają temperaturę źródeł w dziedzinie rentgenowskiej: czerwone są chłodniejsze, niebieskie - gorętsze. Fot. NASA/PSU/G. Garmire, N. Brandt i in.

Długa ekspozycja umożliwia, oczywiście, zebranie większej liczby fotonów, a tym samym - zarejestrowanie słabszych, czyli również - dalej leżących obiektów. Zespół astronomów pod kierunkiem Riccarda Giacconiego ocenia, że najsłabsze zarejestrowane źródła w Głębokim Polu Rentgenowskim są oddalonymi o kilkanaście miliardów lat świetlnych młodziutkimi galaktykami, w których centrach skrywają się czarne dziury.

powiększenie...

Południowe Głębokie Pole Rentgenowskie powstało dzięki trwającym milion sekund obserwacjom, przeprowadzonym przez Chandrę. Większość zarejestrowanych źródeł to galaktyki aktywne i kwazary, emitujące promienie X w wyniku akrecji materii na znajdujące się w nich potężne czarne dziury. Kolory - od czerwonego poprzez żółty do niebieskiego - obrazują energię promieniowania rentgenowskiego, odpowiednio, od najniższej do najwyższej. Fot. NASA/JHU/R. Giacconi i in.
Uzyskane rezultaty wskazują, że odkryte na początku lat sześćdziesiątych XX w. rentgenowskie promieniowanie tła pochodzi zapewne od wielu odległych aktywnych galaktyk i kwazarów, wyposażonych hojnie w supermasywne czarne dziury. Astronomowie mają nadzieję dowiedzieć się więcej o tych obiektach, tym bardziej że równolegle były prowadzone obserwacje tego samego obszaru nieba, tyle że w świetle widzialnym, za pomocą potężnych teleskopów naziemnych. Pozwoli to zidentyfikować znaczną część odległych galaktyk i ich gromad.

Z Głębokim Polem Rentgenowskim wiąże się jeszcze jeden rekord. Otóż udało się zidentyfikować - za pomocą obserwacji przeprowadzonych Bardzo Dużym Teleskopem, położonym w Chile - najdalszy kwazar rentgenowski, którego przesunięcie ku czerwieni wynosi 3,7 (co można przeliczyć na mniej więcej 12 miliardów lat świetlnych). Astronomowie przypuszczają, że tego rodzaju obiekty stanowią 90% wszystkich kwazarów w odległym kosmosie.

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach