Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 10-04-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Wkrótce pęknie setka
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
10-04-2001





Wkrótce pęknie setka
Na początku kwietnia zespół astronomów z Genewy doniósł o odkryciu 11 nowych planet krążących wokół innych słońc, podnosząc tym samym ich liczbę do blisko 70 znanych nieznanych światów. Niektóre z namierzonych planet poruszają się wokół swych macierzystych gwiazd po orbitach porównywalnych z orbitami planet w Układzie Słonecznym.

Orbity kilku nowo odkrytych planet na zbiorczym wykresie
Orbity kilku nowo odkrytych planet na zbiorczym wykresie, mającym ułatwić ich porównywanie. Punkcik w środku (o współrzędnych 0,0) odpowiada położeniu gwiazdy. Orbity planet (okręgi) zostały oznaczone numerkami, które identyfikują gwiazdy według ich katalogowego numeru HD. Zostały również pokazane okołosłoneczne orbity Merkurego (kółeczko z różkami i odwróconym krzyżykiem) oraz Ziemi (kółeczko z krzyżykiem). Skala odległości na obu osiach jest podana w jednostkach astronomicznych (AU). Rys. wg Geneva Extrasolar Planet Search Team.

Pośród kwietniowej jedenastki są planety o masie Jowisza i takie, które przewyższają ją dziesięciokrotnie. Co ciekawsze, niektóre z tych systemów planetarnych rozmiarami orbit przypominają Układ Słoneczny. Podobna do Słońca gwiazda HD 82943 w gwiazdozbiorze Hydry jest na przykład obiegana przed dwie planety, których okresy orbitalne wynoszą około 440 i 220 dni; wielkość orbity tej drugiej to coś pośredniego między Merkurym i Ziemią. Natomiast planeta olbrzym w systemie gwiazdy HD 28185 porusza się po orbicie do złudzenia przypominającej ziemską.

Rys. wg Geneva Extrasolar Planet Search Team.
Poszukiwania planet wokół innych gwiazd polegają na rejestrowaniu przesunięć linii spektralnych w ich widmach. Przesunięcia te są wynikiem efektu Dopplera, który z kolei spowodowany jest przed oddziaływanie grawitacyjne niewidocznej planety na macierzystą gwiazdę: po prostu porusza się ona po pewnej orbicie wokół wspólnego z planetą środka masy, to oddalając się od nas (linie przesuwają się ku czerwonemu krańcowi widma), to do nas przybliżając (linie przesuwają się ku niebieskiemu krańcowi widma). Na rycinie wielkość orbity gwiazdy została nieco przerysowana. Rys. wg Geneva Extrasolar Planet Search Team.

Gros z odkrytej już siedemdziesiątki planet to efekt obserwacji zespołu z Genewy, kierowanego przez Michela Mayora. W poszukiwaniach tych wykorzystywany jest nowoczesny spektrometr, współpracujący z Teleskopem im. Leonarda Eulera o średnicy 1,2 metra, który znajduje się w Chile w Obserwatorium La Silla. A przy pomiarach wymagana jest bardzo wysoko precyzja. Dla obserwatora spoza Układu Słonecznego zmiany położenia linii w widmie słonecznym spowodowane oddziaływaniem grawitacyjnym Jowisza odpowiadają prędkości 43 km/h, podczas gdy w przypadku Saturna już tylko 10 km/h. Dokładność pomiarów zespołu Mayora sięga obecnie 18 km/h.

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach