Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 24-04-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Gwiazda jak diament przezroczysta?
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
24-04-2001





Gwiazda jak diament przezroczysta?
Niewykluczone, że wkrótce wybuchnie nowa gorączka diamentów, dając asumpt poszukiwaczom tych drogocennych kamieni do podjęcia wypraw w kosmos. Może ich ku temu skłonić lektura pewnej pracy, która została opublikowana 16 kwietnia 2001 r. w "Physical Review Letters".

Na szczęście dla poszukiwaczy nowych pokładów diamentów niektóre gwiazdy wybuchają - jako supernowe. Olbrzymia gazowa kula ulega wówczas rozerwaniu, a jej jądro koniec końców zapada się w sobie. Jeśli jest wystarczająco masywne - powiedzmy, ponad 3 masy Słońca - może zeń powstać czarna dziura, skrywająca osobliwość czasoprzestrzenną. Ale to przypadek banalny (przynajmniej dla poszukiwaczy kosmicznych diamentów). Znacznie ciekawszy okazuje się przypadek "lżejszy", który prowadzi ku gwieździe neutronowej.

Mgławica Krab
powiększenie...

Mgławica Krab (M1 w katalogu Messiera) w konstelacji Byka to pozostałość po supernowej, która wybuchła w 1054 r., co zostało odnotowane przez chińskich kronikarzy. W jej centrum skrywa się gwiazda neutronowa, która wiruje w wielkim tempie wokół własnej osi, emitując niezwykle regularne sygnały. Innymi słowy, jest pulsarem. Fot. STScI/OPO/NASA.

Spróbujmy wyobrazić sobie jądro atomowe o średnicy 10 kilometrów. Nieprawdopodobne? A jednak możliwe. Materia w takiej kuli jest ściśnięta do bardzo wielkiej gęstości, co powoduje, że swobodne elektrony zostają wtłoczone w protony. W ten sposób powstaje gwiazda neutronowa. Czy jednak w samym jej centrum nie dzieją się rzeczy jeszcze dziwniejsze? Przecież neutrony nie są tak naprawdę najbardziej elementarnymi składnikami materii. Właśnie nad tym zastanawiają się w artykule w "Physical Review Letters" Krishna Rajagopal i Frank Wilczek z Massachusetts Institute of Technology (MIT).

Protony i neutrony składają się z dwóch rodzajów kwarków - górnego i dolnego - powiązanych (sklejonych) oddziaływaniem silnym, przenoszonym przez gluony. Dopuszcza się możliwość, że w głębi gwiazdy neutronowej istnieje kwarkowo-gluonowa plazma. Ponieważ jednak ładunki kwarków górnego (+2/3) i dolnego (-1/3) się nie równoważą, plazma taka przyciągałaby elektrony, zachowując się trochę tak jak nieprzezroczysty metal. Natomiast Rajagopal i Wilczek twierdzą, że w centrum gwiazdy neutronowej może pojawić się stan, w którym w znacznej ilości wystąpią również kwarki dziwne, o ładunku -1/3. Wówczas plazma kwarkowa byłaby neutralna elektrycznie. I przezroczysta jak najczystszy diament. Tyle że jego gęstość mogłaby przyprawić o zawrót głowy każdego ziemskiego jubilera.

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach