Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 11-05-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Niebezpieczne życie planet
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
11-05-2001





Niebezpieczne życie planet
Międzynarodowy zespół astronomów znalazł poszlaki, mogące świadczyć o tym, że w systemach planetarnych wokół takich gwiazd, jak Słońce, rzeczywiście dochodzi do zniszczenia planety w wyniku jej spadku na gwiazdę. Doniesienie o tym odkryciu ukazało się w "Nature" z 10 maja 2001 r.

Według współczesnej teorii formowania się gwiazd, gdy rodzą się słońca, powstają także wokół nich systemy planetarne. Teoria ta ma wsparcie w obserwacjach: dyski protoplanetarne wokół młodziutkich gwiazd w Wielkiej Mgławicy w Orionie. Fot. STScI/NASA.
Według współczesnej teorii formowania się gwiazd, gdy rodzą się słońca, powstają także wokół nich systemy planetarne. Teoria ta ma wsparcie w obserwacjach: dyski protoplanetarne wokół młodziutkich gwiazd w Wielkiej Mgławicy w Orionie. Fot. STScI/NASA.

Dzisiaj nikt nie ma wątpliwości, że ponad 4 miliardy lat temu, gdy Słońce było bardzo młodą gwiazdą, Układ Słoneczny wyglądał nieco inaczej niż dzisiaj. Przede wszystkim był trochę bardziej zaśmiecony: między znanymi obecnie planetami krążyły jeszcze resztki materii, pozostałej po procesie formowania się naszego systemu planetarnego. W końcu znaczną część tego gruzu oddziaływania grawitacyjne planet olbrzymów wyrzuciły poza granice Układu Słonecznego. Choć nie tylko: ocenia się, że nawet 25 procent planetoid, tworzących pas planetoid między orbitami Marsa i Jowisza, spadło na Słońce i wyparowało w jego gorących płomieniach. Ale czy los taki mógłby się przydarzyć dużej planecie?

Hiszpańsko-szwajcarski zespół czterech astronomów pod kierunkiem Garika Israeliana z Instytutu Astrofizycznego na Wyspach Kanaryjskich doniósł, że coś takiego mogło się zdarzyć w systemie planetarnym krążącym wokół gwiazdy HD 82943. Gwiazda ta znajduje się jakieś 90 lat świetlnych od nas w konstelacji Hydry, świecąc blaskiem 6 wielkości gwiazdowych; przypomina Słońce (choć jest od niego nieco starsza; typ widmowy G0) i niedawno udało się ustalić, że krążą wokół niej co najmniej dwie planety olbrzymy (pisaliśmy o tym w nowince Wkrótce pęknie setka), obiegając gwiazdę w ciągu 220 oraz 440 dni. Staranne obserwacje widma HD 82943, przeprowadzone za pomocą jednego z instrumentów Bardzo Dużego Teleskopu (VLT), ujawniły obecność w atmosferze gwiazdy izotopu pierwiastka, którego właściwie tam nie powinno być.

W przyrodzie występują dwa trwałe izotopy litu: lit 6 oraz lit 7. Oba ulegają zniszczeniu we wnętrzach gwiazd, podczas zachodzących tam reakcji termojądrowych, ale lit 6 znacznie szybciej niż lit 7. Dlatego ważnym odkryciem było zarejestrowanie w widmie HD 82943 śladów świadczących o większej zawartości tego izotopu w atmosferze gwiazdy, niż można by się spodziewać, biorąc pod uwagę jej wiek. Jednym z możliwych wytłumaczeń tej podwyższonej obfitości litu 6 jest przyjęcie, że pochodzi on z materii, która jakiś czas temu spadła na HD 82943. Astronomowie oceniają, że do wyjaśnienia obserwowanych cech jej widma potrzeba materii o masie ponad dwóch mas Jowisza - całkiem spory kawałek ciała niebieskiego. Jeśli ten scenariusz rzeczywiście został zrealizowany przez przyrodę w systemie HD 82943, pozostaje zgadywać, jakiego rodzaju oddziaływanie grawitacyjne spowodowało zepchnięcie planety olbrzyma (kilku planet o ziemskich rozmiarach? ławicy planetoid?) w płomieniste objęcia gwiazdy. W każdym razie po raz kolejny przyroda przypomina nam, że obiegi planet nie są tak niezmienne, jak mogłoby się wydawać z perspektywy naszego mizernego, kilkudziesięcioletniego życia.

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach