Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 25-06-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Pory roku z pierścieniami
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
25-06-2001





Pory roku z pierścieniami
Udostępniona przez NASA sekwencja zdjęć Saturna - obrazek z gatunku "Najpiękniejsze zdjęcie dnia!" - przypomina nam, że i tam, daleko od Słońca, planety przeżywają swoje pory roku.

Saturn i jego pierścienie
powiększenie...

Saturn i jego pierścienie na zdjęciach wykonanych przez Kosmiczny Teleskop Hubble'a (HST) między 1996 (u dołu z lewej) a 2000 r. (u góry z prawej). Fot. NASA/STScI/AURA.

Saturn okrąża Słońce w ciągu 29 ziemskich lat. Równik Saturna jest nachylony do płaszczyzny jego orbity pod kątem mniej więcej 27 stopni - podobnie jak równik Ziemi do płaszczyzny ekliptyki (23,5 stopnia). Tak więc szósta planeta Układu Słonecznego doświadcza w podobny sposób jak nasza - pór roku. Tyle że łatwiej jest o tym pamiętać, gdy sobie uświadomimy, że jako wskaźniki pór roku na Saturnie możemy wykorzystać jego pierścienie, które oplatają przecież planetę olbrzyma wokół jej równika.

Taką okazję stwarza zdjęcie - a właściwie cykl pięciu fotografii z pięciu lat - udostępniony w czerwcu 2001 r. przez NASA. Widnieje na nich Saturn z pierścieniami, oglądany pod różnymi kątami: od 1996 r., kiedy pierścienie leżały niemal dokładnie w płaszczyźnie widzenia, do 2000 r., gdy znalazły się niemal w maksymalnym odchyleniu (tutaj uwaga: należy cały czas pamiętać, że wygląd pierścieni nie zależy tylko od położenia Saturna na orbicie, lecz także - od względnego usytuowania Saturna i Ziemi). Gdy robiono fotografię z 1996 r., północna półkula Saturna przygotowywała się do przejścia przez równonoc jesienną; kiedy powstawał obraz z 2000 r., na półkuli północnej nadciągało przesilenie zimowe. Warto przy tym pamiętać, że choć saturnijskie pory roku trwają dłużej od ziemskich, doba na tej niezwykłej planecie liczy sobie zaledwie nieco ponad 10 godzin.

Przeprowadzone badania nie mają wyłącznie aspektu geometryczno-pórrokowego. Barwa pierścieni jest istotnym wskaźnikiem ich składu chemicznego, a to z kolei pozwala pierścieniologom wyciągać wnioski na temat pochodzenia tego widowiskowego systemu. A zatem łososiowy kolor pierścieni Saturna wskazuje na kilkuprocentową zawartość złożonych cząsteczek organicznych, zmieszanych z zamarzniętą wodą. Podobnym "odcieniem" może się pochwalić wiele drobnych ciał zewnętrznego Układu Słonecznego, więc uczeni podejrzewają, że takie właśnie jest pochodzenie brył i bryłek, tworzących obecnie pierścienie.

Co więcej, astronomowie próbują również znaleźć wytłumaczenie dla zmiennego rozkładu barw (a zatem - różnych rodzajów materii) wewnątrz systemu pierścieni Saturna. Bo okazuje się, że w niektórych pierścieniach bardziej czerwona materia znajduje się bliżej planety, a w innych - blisko i najdalej od niej. A barwy zagęszczeń materii w pierścieniach raz są czerwieńsze niż średni kolor pierścieni, a raz - bledsze.

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach