 M81 okiem XMM-Newtona
Orbitujące obserwatorium XMM-Newton dostarczyło najdokładniejszych jak dotąd ultrafioletowych obrazów galaktyki spiralnej M81. Pozwolą one być może zgłębić naturę jej centralnych rejonów, produkujących znaczne ilości energi. Galaktyka spiralna, oznaczona w katalogu Messiera jako M81, należy do najjaśniejszych mgławicowych obiektów północnego nieba: mając blask 6,8 wielkości gwiazdowej i świecąc w gwiazdozbiorze Wielkiej Niedźwiedzicy, jest łatwym celem dla obserwatorów wyposażonych w nieduże teleskopy, a nawet lornetki.
Więcej...
| NOWINKA Z DNIA: 29-06-2001 |
Było zaćmienie
Pierwsze w XXI wieku zaćmienie Słońca miało miejsce 21 czerwca 2001 r. Przedstawiamy jego najefektowniejszą fazę, widzianą z ziemi i... z kosmosu. Całkowite zaćmienie Słońca było widoczne z powierzchni Ziemi w południowej Afryce i na Madagaskarze.
Więcej...
| NOWINKA Z DNIA: 28-06-2001 |
Karły jak gwiazdy
Astronomowie prowadzący obserwacje za pomocą 3,5-metrowego teleskopu w Obserwatorium La Silla w Chile zidentyfikowali wiele brązowych karłów w Wielkiej Mgławicy w Orionie (M42), uchodzącej za miejsce narodzin gwiazd. Dzięki temu odkryciu możemy więcej powiedzieć o procesie formowania się i naturze tych gwiezdnych outsiderów.
Więcej...
| NOWINKA Z DNIA: 27-06-2001 |
Pory roku z pierścieniami
Udostępniona przez NASA sekwencja zdjęć Saturna - obrazek z gatunku "Najpiękniejsze zdjęcie dnia!" - przypomina nam, że i tam, daleko od Słońca, planety przeżywają swoje pory roku. Saturn okrąża Słońce w ciągu 29 ziemskich lat. Równik Saturna jest nachylony do płaszczyzny jego orbity pod kątem mniej więcej 27 stopni - podobnie jak równik Ziemi do płaszczyzny ekliptyki (23,5 stopnia). Tak więc szósta planeta Układu Słonecznego doświadcza w podobny sposób jak nasza - pór roku. Tyle że łatwiej jest o tym pamiętać, gdy sobie uświadomimy, że jako wskaźniki pór roku na Saturnie możemy wykorzystać jego pierścienie, które oplatają przecież planetę olbrzyma wokół jej równika.
Więcej...
| NOWINKA Z DNIA: 25-06-2001 |
Cudowna i biały karzeł
Jedna z najbardziej znanych gwiazd zmiennych - Mira w Wielorybie - ma towarzysza. Wiedziano o tym od dawna, ale dopiero niedawno skończył się proces rozszyfrowywania jego tożsamości. W sierpniu 1596 r. fryzyjski miłośnik astronomii David Fabricius (1564-1617) odnotował pojawienie się w konstelacji Wieloryba (Cetus) gwiazdy 3 wielkości gwiazdowej. Gwiazdy takie nazywano w tamtych czasach nowymi i tak też określił ją w swym wydanym w 1690 r. katalogu gwiazd gdański astronom Jan Heweliusz (1611-1687): Nova in collo Ceti (w 1662 r. Heweliusz poświęcił "nowej w Wielorybie" niedużą prackę).
Więcej...
| NOWINKA Z DNIA: 15-06-2001 |
Czarne dziury wagi średniej II
Czarne dziury są tak niezwykłymi obiektami, że budzą wielkie zainteresowanie w każdej postaci: mikroskopowych czarnych dziur, supermasywnych czarnych dziur czy nawet - średniej wielkości czarnych dziur. Te ostatnie tropi od pewnego czasu satelita rentgenowski Chandra - po raz pierwszy pisaliśmy o tym w nowince Czarne dziury wagi średniej?.
Więcej...
| NOWINKA Z DNIA: 11-06-2001 |
Tajemnica Kosmosu zostaje w Polsce
Wczorajsza "Gazeta Wyborcza" doniosła, że pierwodruk dzieła Keplera, z marginaliami Heweliusza, został zakupiony na warszawskiej aukcji przez Bibliotekę Narodową. Ale choć znamy cenę zakupu, dzięki któremu ów starodruk pozostanie w naszym kraju, niewiele, jeśli nie nic, zostało o nim powiedziane. Tymczasem jest to traktat, od którego tak naprawdę rozpoczęła się astronomiczna kariera Johannesa Keplera (1571-1630), a to, że licytowany egzemplarz zawiera notatki czynione ręką Jana Heweliusza, przypomina nam, iż niegdyś w posiadaniu gdańskiego astronoma znajdowało się bardzo wiele keplerianów.
Więcej...
| NOWINKA Z DNIA: 05-06-2001 |
Jak kwazar z galaktykami
Używając jednego z czterech ośmiometrowych teleskopów olbrzymów z Europejskiego Obserwatorium Południowego (ESO) na Paranal w Chile, astronomowie zarejestrowali grawitacyjne zmagania między odległym kwazarem a otaczającymi go galaktykami. Pozwala to snuć hipotezy na temat aktywności kwazarów i źródeł materii, która stanowi "pożywienie" supermasywnych czarnych dziur, występujących, jak się przypuszcza, w ich centrach.
Więcej...
| NOWINKA Z DNIA: 04-06-2001 |
|
