Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 13-07-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Galaktyczne przypływy
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
13-07-2001





Galaktyczne przypływy
Wielka Mgławica w Andromedzie - galaktyka-siostra naszej Drogi Mlecznej - nie cacka się ze swymi satelitami, tylko wyszarpuje z nich gwiazdy jedna po drugiej, w ilościach hurtowych. Dowody na prowadzenie tego procederu zaprezentował w "Nature" z 5 lipca 2001 r. międzynarodowy zespół astronomów pod kierunkiem Rodriga Ibaty z obserwatorium w Strasburgu (Francja).

M31, czyli Wielka Mgławica w Andromedzie
M31, czyli Wielka Mgławica w Andromedzie (duża galaktyka spiralna w centrum zdjęcia), jej dwie galaktyki satelitarne: M32 (poniżej w centrum) i NGC 205 (powyżej z prawej) oraz strumień gwiazd (czerwone kropki - ich rozkład jest wynikiem symulacji komputerowej), które zostały wyrwane w wyniku oddziaływań grawitacyjnych między M31 a galaktyką satelitarną. Ów symulowany komputerowo gwiezdny strumień przypomina swym kształtem strukturę zaobserwowaną przez zespół Ibaty. Ilustr. B. Schoening/V. Harvey/REU PROGRAM/AURA/NOAO/NSF.

O gwiazdach wiemy już niemal wszystko - jak powstają, żyją i umierają. O Wszechświecie jako całości również dowiedzieliśmy się sporo - jak się narodził, w jaki sposób ewoluuje... Natomiast ogniwo pośrednie między gwiazdami i Wszechświatem - struktura kosmiczna, zbudowana z  galaktyk i ich gromad - wciąż sprawia astronomom duże kłopoty. Skąd się wzięły galaktyki? Jak powstały gromady i supergromady galaktyk, decydujące najprawdopodobniej o rozkładzie materii we Wszechświecie w największej skali? Jak przebiega ewolucja galaktyk? To pytania właściwie wciąż pozostające bez odpowiedzi, a przynajmniej - bez dostatecznie precyzyjnej odpowiedzi.

Jednym z bardzo ważnych elementów teorii narodzin i życia galaktyk jest problem ich oddziaływania z najbliższymi sąsiadami. A grawitacyjne oddziaływania oznaczają wyszarpywanie z mniejszej galaktyki jej gwiazd i obłoków gazu. Na przykład przez naszą Galaktykę, czyli Drogę Mleczną. Niedawne obserwacji potwierdzają, że w halo wokół Galaktyki znajdują się szczątki wyrwane z Obłoków Magellana i karłowatej galaktyki satelitarnej w Strzelcu.

Zespół Ibaty, wykorzystując Teleskop im. Izaaka Newtona o średnicy 2,5 metra, przeprowadził obserwacje południowej części halo M31 w obszarze 4 stopni (co odpowiada mniej więcej 55 kiloparsekom, podczas gdy odległość Droga Mleczna-Wielka Mgławica w Andromedzie wynosi około 780 kiloparseków) od jej centrum. Badając rozkład gwiazd w halo, astronomowie odkryli w nim pasmo o wyraźnie zwiększonej gęstości przestrzennej gwiazd. Co więcej, badania składu chemicznego tych gwiazd wskazują, że są to w większości obiekty bogate w pierwiastki cięższe od wodoru i helu, a zatem takie, które mogły narodzić się w jakiejś galaktyce nie tak dawno temu. Stąd pochodzi sugestia Ibaty i jego współpracowników, że być może niemal całe halo M31 uformowało się ze szczątków galaktyki satelitarnej (takiej jak M32 lub NGC 205), rozerwanej przez siły pływowe Wielkiej Mgławicy w Andromedzie.

Warto zwrócić uwagę, że w halo wokół Drogi Mlecznej występują gwiazdy stosunkowo ubogie w pierwiastki cięższe, a zatem raczej stare. Skąd bierze się taka różnica w składzie halo dwóch największych galaktyk spiralnych w Układzie Lokalnym? Oto niezły powód, by dalej zgłębiać burzliwe życie galaktyk.

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach