Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 04-09-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Układ Słoneczny w Wielkiej Niedźwiedzicy?
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
04-09-2001





Układ Słoneczny w Wielkiej Niedźwiedzicy?
Astronomowie szlifują swe umiejętności odkrywania coraz to mniejszych planet wokół innych gwiazd. Tym samym zbliżają się do granicy, poza którą może skrywać się wiele systemów planetarnych podobnych do naszego Układu Słonecznego. Niewykluczone, że jednym z nich jest system związany z gwiazdą 47 UMa.

Jak bardzo planety krążące wokół innych gwiazd przypominają nam te znane z Układu Słonecznego? Rys. NASA.

W tej chwili przyjmuje się, że obserwacje wskazują na istnienie planet wokół co najmniej 70 pobliskich gwiazd. Innymi słowy, odkrywanie innych systemów planetarnych zaczyna być rutyną. Nie oznacza to jednak, że nic ciekawego w tej kwestii nie zostało do zrobienia. Wręcz przeciwnie, oprócz wymyślania nowych sposobów prowadzenia takich łowów, astronomowie próbują - i tu analogia z myśliwymi i zwierzyną nieco się załamuje - dopaść jak najdrobniejsze osobniki z gatunku planetarnego, bo to one gwarantują im większą sławę.

Rzecz w tym, że gwiazdy znajdują się daleko od nas, a planety krążące wokół nich odkrywamy, badając wpływ, jaki te ciała wywierają na swe macierzyste gwiazdy. Klasycznym przykładem jest przemieszczanie się linii spektralnych w widmie gwiazdy, wywołane efektem Dopplera, wynikającym z niewielkiego "kołysania się" gwiazdy w polu grawitacyjnym własnej planety (bardziej szczegółowy opis tej metody wraz z ilustracjami przedstawia nowinka Wkrótce pęknie setka). A ponieważ większa masa oznacza zwykle większy wpływ, łatwiej jest stwierdzić istnienie planet masywnych, mających masę nawet kilka razy większą od masy Jowisza, i na dodatek krążących w miarę blisko swych macierzystych słońc.

W połowie sierpnia jednak amerykański zespół astronomów ogłosił odkrycie planety drobnej w porównaniu z rejestrowanymi do tej pory. Gwiazdą, wokół której ma się ta planeta poruszać, jest 47 UMa, czyli gwiazda oznaczona numerem 47 w konstelacji Wielkiej Niedźwiedzicy (Ursa Maior). 47 UMa jest podobna do Słońca, leży w odległości około 51 lat świetlnych od nas i ma przypuszczalnie 7 miliardów laty (wobec wieku Słońca wynoszącego 4,6 miliarda lat). Astronomowie już wcześniej wykryli w tym systemie planetę, tyle że superolbrzyma o masie ponad dwukrotnie większej od Jowisza. Tym razem masa drugiej planety wynosi 3/4 masy jowiszowej, a krąży ona - gdyby odwołać się do konfiguracji orbit w Układzie Słonecznym - pomiędzy orbitami Marsa i Jowisza.

Zespół, który dokonał tego odkrycia, jest bardzo zasłużony w poszukiwaniu pozasłonecznych systemów planetarnych. Tworzą go bowiem Paul Butler z Carnegie Institution of Washington, Debra Fisher z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley, Gregory Laughlin z Centrum Badawczego im. Amesa NASA, Geoffrey Marcy z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley oraz Steve Vogt z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Santa Cruz. Uczeni ci wykryli bardzo wiele spośród owej siedemdziesiątki systemów planetarnych wokół innych gwiazd, posługując się teleskopami Obserwatorium Licka.

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach