Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 19-09-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Izotopy tu i tam
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
19-09-2001





Izotopy tu i tam
Festiwal odkryć dokonanych za sprawą rentgenowskiego satelity Chandra wciąż trwa. Oto kolejna zagadka rozwikłana: obserwacje odległej mgławicy w promieniach X zdradzają, skąd się biorą w Układzie Słonecznym zastanawiająco duże ilości pewnych nie aż tak bardzo długo żyjących izotopów.

Wielka Mgławica w Orionie na zdjęciu wykonanym w świetle widzialnym przez Kosmiczny Teleskop Hubble´a. Jest to najbliżej nas leżące miejsce, w którym z materii międzygwiazdowej rodzą się gwiazdy. Fot. NASA/STScI.

Astronomowie odkrywają w meteorytach, stanowiących pozostałość po pierwotnej materii, z której powstał Układ Słoneczny, izotopy glinu 26, wapnia 41 i berylu 10. Problem jednak w tym, że izotopy te mają dość krótki czas połowicznego rozpadu. A zatem ich dzisiejsza obecność świadczy o tym, że powstały już po narodzinach naszego systemu planetarnego. Tylko jak? Czyżby dawno, dawno temu w pobliżu Układu Słonecznego wybuchła supernowa i jej resztki wzbogaciły naszą lokalną materię międzyplanetarną?

Wielka Mgławica w Orionie oglądana "oczami" Chandry, czyli w promieniowaniu rentgenowskim. Fot. NASA/Pennsylvania State University.

Chandra przekonuje nas, że chociaż obecność tych izotopów w materii międzyplanetarnej należy łączyć z wybuchami, nie muszą to być kataklizmy w rodzaju supernowej. Wystarczy wziąć pod uwagę słoneczne rozbłyski. Otóż ów satelita rentgenowski badał najbliższą nam "gwiezdną wylęgarnię" - Wielką Mgławicę w Orionie, gdzie w obłokach gazu i pyłu rodzą się gwiazdy. I zespół astronomów pod kierunkiem Erica Feigelsona z Uniwesytetu Stanu Pensylwania za pomocą Chandry wykrył w chmurach spowijających młode gwiazdy spore ilości izotopów glinu 26, wapnia 41 i berylu 10. Za ich powstanie niemal na pewno odpowiadają rozbłyski rentgenowskie, do których dochodzi na powierzchni tych gwiazd. Wygląda więc na to, że gwiezdna i międzygwiezdna alchemia nie zna granic. Zwłaszcza prześwietlona promieniami X.

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach