Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 01-10-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Jeszcze ostrzej
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
01-10-2001





Jeszcze ostrzej
W ostatnim tygodniu września 2001 r. Ziemia po raz pierwszy przetestowała swe najlepsze jak dotąd okulary do podglądania Wszechświata w świetle widzialnym. Amerykańscy astronomowie przeprowadzili obserwacje dwoma (z sześciu) teleskopów Centrum Astronomii o Wysokiej Zdolności Rozdzielczej (ang. Center for High Angular Resolution Astronomy, czyli CHARA).

Obserwatorium Mount Wilson w lutym 2001 r. Na zdjęciu widać kopułę teleskopu o średnicy 2,5 metra, a za nim - budynek kontrolny CHARY. To właśnie w tym słynnym obserwatorium po raz pierwszy w historii astronomii Albert A. Michelson (1852-1931) domontował do 2,5-metrowego teleskopu interferometr optyczny, by zmierzyć w sposób bezpośredni średnice najbliższych gwiazd. Fot. Mt. Wilson Observatory.

Falowa natura światła (i w ogóle promieniowania elektromagnetycznego) wymaga, aby średnica odbiornika - na przykład lustro teleskopu - była znacznie większa od długości rejestrowanej fali. Obecnie średnice największych teleskopów optycznych zbliżają się do 10 metrów, ale astronomowie marzą o czymś znacznie większym. Marzenia te ma spełnić CHARA, choć nie mamy tu do czynienia z jednym gigantycznym instrumentem, lecz... z zespołem sześciu metrowych teleskopów, ustawionych w kole o średnicy 400 metrów na Mount Wilson w południowej Kalifornii.

powiększenie...

Obserwatorium Mount Wilson i CHARA: sześć metrowych teleskopów (W1, W2, E1, E2, S1, S2) tworzy literę Y, zamkniętą w kole o średnicy 400 metrów. Światło zbierane przez nie podczas obserwacji będzie analizowane w centrum oznaczonym jako BSF, znajdującym się w pobliżu teleskopu o średnicy 2,5 metra (100 cali). Próba z końca września, o której mowa, dotyczyła instrumentów S1 i E1, oddalonych od siebie o 330 metrów. Rys. CHARA/Georgia State University.

CHARA to klasyczny przykład interferometru optycznego. Oddalone od siebie teleskopy będą obserwowały jakiś obiekt astronomiczny. Ich światło, zebrane w niezwykle precyzyjny sposób, utworzy wzór interferencyjny, z którego da się wyczytać wiele ciekawych informacji o badanym obiektem, a niekiedy - nawet otrzymać jego obraz o wysokiej zdolności rozdzielczej. Tego rodzaju obserwacje prowadzone są już od dawna, ale CHARA bije je wszystkie na głowę swymi parametrami: układ sześciu teleskopów będzie odpowiadał instrumentowi wyposażonemu w lustro o średnicy 400 metrów. Oznacza to, że jego zdolność rozdzielcza przewyższy 50 razy rozdzielczość Kosmicznego Teleskopu Hubble'a (dla jasnych obiektów), że nie wspomnę o trudno wyobrażalnej liczbie 300 tysięcy razy lepiej niż ludzkie oko.

Budowa CHARY rozpoczęła się w 1996 r. W pierwszej próbie obserwacji wzięły udział dwa teleskopy, oddalone od siebie o 330 metrów. Astronomowie przewidują, że całość będzie gotowa do podjęcia badań wiosną 2002 r. A wówczas Wszechświat odsłoni przed nami swą kolejną twarz: gwiazdy pokażą swe tarcze, łącznie z plamami na nich, swą obecność ujawnią kolejne, coraz mniejsze planety wokół innych słońc, być może dostrzeżemy więcej szczegółów w dyskach materii wirujących wokół galaktycznych czarnych dziur...

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach