Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 30-10-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Pulsar namierzony
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
30-10-2001





Pulsar namierzony
W rozszerzającym się nieustannie bąblu materii, która została wyrzucona w przestrzeń podczas eksplozji supernowej, tkwi pulsar - twierdzą astronomowie, badający pozostałość po rozerwanej gwieździe, oznaczoną w katalogach jako G292.0+1.8. Ów pulsar - szybko wirująca gwiazda neutronowa - został zidentyfikowany przez rentgenowskie obserwatorium orbitalne Chandra.

Pozostałość po supernowej G292.0+1.8.
Pozostałość po supernowej G292.0+1.8. Średnica widocznego na tym obrazie rozszerzającego się obłoku materii wynosi około 36 lat świetlnych. Niebieskie miejsca w obłoku wskazują na obecność tlenu, neonu i magnezu - pierwiastków wyprodukowanych we wnętrzu gwiazdy, która około 1600 lat temu wybuchła jako supernowa. W głębi tej chmury materii skrywa się pulsar. Fot. NASA/CXC/Rutgers/J. Hughes i in.
Wciąż szybko rozszerzający się obłok materii to zewnętrzne warstwy gwiazdy, które zostały wyrzucone w przestrzeń kosmiczną w wyniku eksplozji masywnej gwiazdy w naszej Galaktyce. Takie zjawisko, zwane supernową, wzbogaca materię międzygwiazdową w pierwiastki cięższe od wodoru i helu. Bez supernowych, które wybuchały dawno, dawno temu, nie byłoby planet ani nas.

Gwiazda, która pozostawiła po sobie G292.0+1.8, eksplodowała w Drodze Mlecznej mniej więcej 1600 lat temu. Ów wciąż bardzo szybko rozbiegający się obłok materii budzi żywe zainteresowanie astronomów z tego powodu, że gwiezdny materiał nie zdążył się zbyt mocno przemieszać z ośrodkiem międzygwiazdowym, a na dodatek wykazuje obecność wielu ciężkich pierwiastków, takich jak tlen, neon, siarka, krzem czy magnez. Innymi słowy, może wiele nam powiedzieć o składzie chemicznym gwiazdy, która na swoje nieszczęście przestała istnieć w wybuchu supernowej.

Ostatnio jednak astronomowie odkryli obecność nieco bardziej zwartych szczątków umarłej gwiazdy w G292.0+1.8. Prowadząc obserwacje tej pozostałości w promieniowaniu rentgenowskim za pomocą satelity Chandra, dostrzegli w samym centrum obłoku punktowe źródło rentgenowskie, bardzo przypominające takie źródła w lepiej zbadanych przypadkach pulsarów w Mgławicy Krab i Vela. Oznacza to prawdopodobnie, że i tutaj supernowa pozostawiła po sobie rozgrzaną gwiazdę neutronową - zapadnięte w sobie i ściśnięte do olbrzymich gęstości (masa Słońca mieści się w kuli o promieniu sięgającym zaledwie 10 kilometrów) jądro gwiazdy, która eksplodowała na końcu swej ścieżki ewolucyjnej. Raport o tym odkryciu, dokonanym przez zespół kierowany przez Johna P. Hughesa z Uniwersytetu Rutgersa, ukazał się w październikowym numerze "Astrophysical Journal".

Jarosław Włodarczyk
O innych badaniach pulsara za pomocą Chandry pisaliśmy w Kolejny pulsar po supernowej
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach