Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 15-11-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Lodowa powłoka Europy
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
15-11-2001





Lodowa powłoka Europy
Kratery uderzeniowe na ciałach niebieskich potrafią wiele powiedzieć - dwie amerykańskie uczone właśnie wydobyły z nich informację o grubości lodu, który skuwa powierzchnię jowiszowego księżyca, Europy. Praca na ten temat ukazała się 9 listopada 2001 r. w czasopiśmie "Science".

Europa jest jednym z czterech największych naturalnych satelitów Jowisza, tzw. księżyców galileuszowych, albowiem zostały one dostrzeżone w 1610 r. przez Galileusza, kierującego po raz pierwszy lunetę ku gwiazdom. Europa wzbudza obecnie szczególne zainteresowanie uczonych, gdyż od jakiegoś czasu uważa się, że pod jej lodową powierzchnią może się skrywać ocean wody (patrz Cała Europa pod wodą!). Dlatego tak intrygujące jest pytanie: jak gruba może być owa powłoka lodu? W interesujący sposób spróbowały na nie odpowiedzieć dwie uczone, Elizabeth Turtle i Elisabetta Pierazzo, z Laboratorium Księżycowego i Planetarnego Uniwersytetu Arizony - badając i modelując kratery uderzeniowe sfotografowane przez sondy VoyagerGalileo.

powiększenie...

Krater Pwyll na lodowej powierzchni Europy, sfotografowany przez sondę Galileo w 1996 r. Jego średnica wynosi 24 kilometry. Fot. NASA/JPL/University of Arizona.

Kratery uderzeniowe z centralną górką - wybite w powierzchni ciała niebieskiego przez inne ciało, które na nie spadło "z nieba" - znamy i badamy na Ziemi i Księżycu oraz na Marsie . Owa "centralna górka" ma tu istotne znaczenie, gdyż została utworzona z materiału wyrzuconego do góry podczas zderzenia, a następnie osiadłego w centrum świeżo uformowanego krateru. Turtle i Pierazzo uznały, że próba odtworzenia takiego zjawiska w przypadku Europy powinna pozwolić ustalić pewne ograniczenia na grubość lodowej powłoki pokrywającej ten księżyc.

Komputerowo odtworzony krater Pwyll, "oglądany" pod kątem 45 stopni. Wyraźnie widoczna jest centralna górka, która ma wysokość około 500 metrów i przewyższa zewnętrzny pierścień krateru. Fot. NASA/JPL.

Turtle i Pierazzo symulowały numerycznie zderzenie i rozchodzenie się fal uderzeniowych w warstwach lodu różnej grubości, by odtworzyć struktury, widoczne w kilku z 28 kraterów uderzeniowych Europy, zarejestrowanych dotąd przez sondy kosmiczne. Wykluczyły możliwość, że centralne górki powstały z ciekłej wody lub podpowierzchniowego "lodowego błota". I uzyskały dolną granicę na grubość lodu Europy. Według nich musi on mieć grubość co najmniej 3-4 kilometrów.

A co znajduje się głębiej? Być może uda się odpowiedzieć na to pytanie za kilka lat, kiedy do jowiszowego księżyca dotrą nowe sondy z zamiarem przebicia lodowej skorupy Europy i dotarcia do jej - wciąż hipotetycznego - podlodowego morza.

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach