Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 25-03-2002  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Podwójny kwazar
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
25-03-2002





Podwójny kwazar
Pary są wszędzie, także w kosmosie - gwiazda podwójna to raczej reguła niż wyjątek. Ale pewna dwójka kwazarów potrafiła zaskoczyć astronomów.

Ów kwazar w liczbie dwóch znany jest astronomom od z górą 20 lat. Nosi oznaczenie Q2345+007 A oraz B i znajduje się w odległości około 11 miliardów lat świetlnych od nas. W istocie uważano ten obiekt za podwójny obraz tego samego kwazara, gdyż widmo składników A i B, uzyskiwane w świetle widzialnym i ultrafiolecie, było właściwie identyczne. Podejrzewano więc, że mamy tutaj do czynienia z jeszcze jednym przypadkiem soczewkowania grawitacyjnego, gdzie jakaś masa - na przykład galaktyka - skupia światło obiektu znajdującego się za nią i tworzy kilka jego obrazów, leżących blisko siebie na sferze niebieskiej. Taki też przypadek mógł, jak sądzono, być związany z kwazarem Q2345+007 A i B. Dopóki nie przeprowadzono obserwacji widma rentgenowskiego obu składników, co umożliwiło rentgenowskie obserwatorium orbitalne Chandra.

Fot. NASA/SAO/CXC/P. Green i in./NOAO.
W świetle widzialnym (u góry z lewej) oba składniki kwazara Q2345+007 A i B (w ramce) wyglądają podobnie, zwłaszcza gdy rozpatruje się ich widmo. W promieniach X jednak (u dołu z prawej) widać istotne różnice między nimi. Obraz optyczny ma rozmiary 4x4 minuty kątowej, obraz rentgenowski jest ośmiokrotnie mniejszy. Fot. NASA/SAO/CXC/P. Green i in./NOAO.

Ponieważ poszukiwania śladów materii, która mogłaby powodować soczewkowanie grawitacyjne, w świetle widzialnym zakończyły się porażką, astronomowie postanowili spróbować znaleźć ją w bardziej energetycznym zakresie widma - promieniach X. Zespół Paula Greena z Harwardzko-Smithsoniańskiego Centrum Astrofizycznego odkrył jednak ku swemu zaskoczeniu, że i w ten sposób nie daje się wykryć żadnej materii, natomiast w tym obszarze widma... oba składniki kwazara mają odmienne widma. Nie mogą zatem być obrazami tego samego obiektu, lecz różnymi obiektami.

Na razie najprostsze wyjaśnienie takiego stanu rzeczy odwołuje się do znanego zjawiska zderzania się galaktyk. Gdy dochodzi do takiego wydarzenia, centralne części dwóch galaktyk, skrywające masywne czarne dziury, mogą wzmóc swą aktywność - otrzymują dodatkową porcję materii, którą mogą pożreć. Pojawią się wówczas dwa blisko siebie leżące kwazary. W takiej sytuacji otaczająca je, przemieszana materia galaktyk może wykazywać podobne cechy w świetle widzialnym i ultrafiolecie, natomiast widma w promieniach X, które pochodzą z najbliższego sąsiedztwa dwóch oddzielnych czarnych dziur, będą się różniły znacznie. Czy tak jest naprawdę w wypadku Q2345+007 A i B, pokażą dalsze badania.

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach