Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Astronomia > Nowinka z dn. 29-05-2002  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Najbliższy brązowy karzeł
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
29-05-2002





Najbliższy brązowy karzeł
Oto jeszcze jedno kosmiczne "naj": astronomowie odkryli system gwiezdny, w którym brązowy karzeł okrąża swą macierzystą gwiazdę po najciaśniejszej ze znanych dotąd orbit. Ów podwójny układ to gwiazda LHS 2397, znajdująca się 46 lat świetlnych od Słońca. Znalazła się ona pośród 64 mało masywnych gwiazd, których obserwacje rozpoczął zespół astronomów z Uniwersytetu Arizony w Tucson, wykorzystując w tym celu ośmiometrowy teleskop Gemini North (o instrumencie tym pisaliśmy w nowince Bliźniak Północny obserwuje).

Brązowy karzeł (brown dwarf) to obiekt pośredni między mało masywną gwiazdą (low-mass star), produkującą w swym wnętrzu energię na drodze przemian termojądrowych, a planetą, świecącą odbitym blaskiem gwiazdy. Albo inaczej: brązowe karły to prawie gwiazdy, ich masa jest jednak za mała, by mogły się w ich centrum rozpocząć reakcje termojądrowe. Owa granica "nieprodukcyjna" przebiega w pobliżu 8% masy Słońca, czyli około 75 mas Jowisza. Rys. J. Lomberg/Gemini Observatory.

Poszukiwania brązowych karłów mają już długą historię. Także z tego powodu, że mogą one stanowić ważny składnik galaktycznej ciemnej materii. Astronomowie z Arizony postanowili jednak zbadać, czy i w jaki sposób brązowe karły występują jako towarzysze gwiazd o małej masie. I w ten sposób padł wspomniany rekord.

Gwiazda LHS 2397a (jaśniejsza plamka) i brązowy karzeł (słabsza plamka) na zdjęciu wykonanym w lutym 2002 r. za pomocą teleskopu Gemini North na Mauna Kea (Hawaje). Rozdzielczość zdjęcia wynosi 0,1 sekundy kątowej. Fot. Gemini Observatory/M. Freed i in./University of Arizona/University of Hawaii.
Okazało się, że bardzo starą gwiazdę LHS 2397 okrąża brązowy karzeł, którego orbita ma promień zaledwie 3 razy większy od promienia orbity Ziemi, a więc wynosi on 3 jednostki astronomiczne. Masę brązowego karła ocenia się na 38-70 razy większą od masy Jowisza. Wcześniejszy najciaśniejszy znany system tego rodzaju miał separację sięgającą 14 jednostek astronomicznych.

Jednakże nie tylko ten pojedynczy przypadek jest interesujący dla astronomów. Albowiem system LHS 2397 okazał się jednym z tuzina odkrytych ciasnych układów ze składnikami o małej masie (do 5% mas Słońca). Do tej pory wysuwano hipotezę, że mało masywne obiekty żyją w kosmosie raczej samotnie. Tymczasem powszechność ich układów podwójnych wydaje się teraz niepodważalna i musi zostać wpleciona w teorię, opisującą narodziny gwiazd i zależność masy gwiazdy od separacji układu podwójnego.

Jarosław Włodarczyk
O poszukiwaniach brązowych karłów pisaliśmy także w nowinkach:
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach