Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Biologia > Nowinka z dn. 29-11-2000  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Desperacki seks głowonogów
autor:
Stanisław Dubiski
z dnia:
29-11-2000





Desperacki seks głowonogów
Kiedy szansa na spotkanie partnera seksualnego jest niewielka, najlepiej nie marnować żadnej okazji. Jeśli nawet co jakiś czas się okaże, że wybranka wcale nie jest samicą, i tak warto próbować - taka filozofią kierują się najwyraźniej przedstawiciele gatunku ośmiornic Hapalochlaena lunulata. Samce tych zwierząt nie sprawdzają płci partnera przed rozpoczęciem kopulacji. Każdego napotkanego przedstawiciela swego gatunku traktują jak samicę. Dopiero kiedy sięgną do jego jamy płaszczowej, przekonują się, czy dobrze trafili.

Ośmiornice są chyba najinteligentniejszymi spośród wszystkich bezkręgowców. Żyją samotnie i stosunkowo krótko. Bardzo interesujące są zwyczaje rozrodcze tych zwierząt, często poprzedzone złożonym zachowaniem godowym. Kopulację zawsze rozpoczyna samiec, umieszczając swe ciało na ciele samicy i oplatając ją ściśle ramionami. Następnie wsuwa swoje trzecie, specjalnie do tego celu przystosowane ramię, zwane hektokotylusem, do jej jamy płaszczowej. W ostatniej fazie hektokotylus przenosi woreczek zawierający plemniki, zwany spermatoforem. U niektórych gatunków ośmiornic hektokotylus ze spermatoforem odrywa się od ciała samca, pływa wolno i samodzielnie wnika do jamy płaszczowej samicy.

Hapalochleana lunulata
powiększenie...

Ośmiornice z gatunku Hapalochleana lunulata to prawdziwe karzełki wśród głowonogów...
Fot. National Museum of Australia
...choć z bliska wyglądają groźnie. Fot. National Museum of Australia.
Badacze z Uniwersytetu Kalifornijskiego w Berkeley badali zachowanie się ośmiornic z gatunku Hapalochlaena lunulata (relacje z tych badań zamieszcza czasopismo "Animal Bahviour" w tomie 60 z 2000 r.). Zwierzęta te to prawdziwe karzełki wśród głowonogów: długość płaszcza samicy wynosi zaledwie około 29 milimetrów, samca zaś 21 milimetrów. Mary Cheng i Roy Caldwell doszli do wniosku, że kopulujący samiec rozpoznaje płeć partnera dopiero po umieszczeniu hektokotylusa w jego jamie płaszczowej. Jeżeli okaże się samcem, spermatofor nie zostaje przekazany i kopulacja kończy się po około 30 sekundach. Podczas kopulacji między samcem a samicą, trwającej od 25 do 240 minut, a nawet dłużej, samica otrzymuje jeden bądź więcej spermatoforów. O zakończeniu stosunku zwykle decyduje samica, zrzucając z siebie samca mniej lub bardziej brutalnie. Poronną kopulację między dwoma samcami kończy aktywny samiec. Następnie bardzo często dochodzi do powtórnej kopulacji, przy czym partnerzy zamieniają się rolami. Samica nigdy nie odgrywa czynnej roli.

Opisana powyżej strategia kopulacyjna H. lunulata może być korzystna dla tego gatunku. Przy niskiej gęstości populacji zamieszkującej określony obszar szansa na spotkanie dwóch osobników przeciwnej płci, a co za tym idzie - prokreacji, jest bardzo niewielka. Mechanizmem przystosowawczym, który prawdopodobieństwo rozmnożenia się może znacznie zwiększyć, jest podejmowanie kopulacji z każdym przedstawicielem tego samego gatunku.

Ciekawostką wiążącą się z rodzajem Hapalochlaena jest fakt, że ośmiornice te dysponują potężną trucizną, zwaną tetrodotoksyną, która zabija polujące na nie drapieżniki. Co więcej, trucizna ta jest wytwarzana nie przez samo zwierzę, ale przez bytujące w jego śliniankach symbiotyczne bakterie - ich obecność przejawia się w postaci niebiesko opalizujących pierścieni w górnej połowie ciała. Tetrodotoksyna jest również groźna dla człowieka. Ta sama trucizna występuje w woreczku żółciowym słynnej ryby fugu. Ryba ta - ponoć doskonała w smaku - jest bardzo wysoko ceniona przez Japończyków. Ponieważ jednak spowodowała wiele śmiertelnych zatruć, przyrządzać z niej potrawy mogą wyłącznie osoby posiadające świadectwo odbycia specjalnych kursów. Same ośmiornice nie są wrażliwe na tetrodotoksynę.
Stanisław Dubiski
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach