Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Biologia > Nowinka z dn. 14-12-2000  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Czarna śmierć to dżuma
autor:
Stanisław Dubiski
z dnia:
14-12-2000





Czarna śmierć to dżuma
Wyniki badań zespołu naukowców francuskich raz na zawsze kładą kres sporom, czy czarna śmierć, która szalała w Europie w XIV w., była epidemią dżumy, czy też wąglika, duru plamistego lub gruźlicy.

powiększenie...


Epidemia ta przetoczyła się przez Europę w latach 1347 - 1351, uśmiercając 17 (według innych szacunków - 28) milionów ludzi, czyli 30-40% całej ludności naszego kontynentu. Dotarła do nas ze stepów Mongolii, gdzie panowała endemicznie wśród małych zwierząt futerkowych. W środkowej Azji po raz pierwszy przeszła na człowieka około roku 1340. W 1346 r. Tatarzy, oblegając miasto Kaffa na Krymie (dziś Teodozja), zastosowali metodę walki biologicznej: przerzucali przez mury miasta trupy ofiar zarazy, panującej wśród atakujących. Wywołało to epidemię wśród broniących się Genueńczyków. Czarna śmierć dostała się do portów południowej Europy w listopadzie 1347 r. w ładowniach genueńskich statków przybywających z Krymu.

Francuscy naukowcy zbadali materiał genetyczny pochodzący ze szczątków ofiar epidemii pochowanych w masowym grobie, który znajduje się poza murami miasta Montpellier. Wiek grobów bardzo starannie określono na drugą połowę XIV w. na podstawie danych historycznych, badań stratygraficznych, datowania opartego na rozpadzie radioaktywnego izotopu węgla (14C) oraz analizy archeologicznej wielu fragmentów naczyń ceramicznych. Zwłoki w masowym grobie nosiły ślady pospiesznego pochówku (były na przykład chowane bez całunów). Czarna śmierć przeszła przez Montpellier kilkakrotnie w latach 1348-1397, pozostawiając z 9500 gospodarstw zaledwie 1000. Ponieważ w drugiej połowie XIV w. w Montpellier nie wydarzyły się żadne inne katastrofy, badacze przyjęli, że badane szczątki musiały należeć do ofiar czarnej śmierci.

W badaniach genetycznych wykorzystano zmodyfikowaną metodę łańcuchowej reakcji polimeryzacji DNA pochodzącego z miazgi 23 zębów należących do trzech osób: mężczyzny, kobiety i dziecka. We wszystkich przypadkach znaleziono DNA charakterystyczny dla pałeczki dżumy Yersinia pestis. W żadnej z próbek nie udało się wykazać obecności DNA laseczki wąglika (Bacillus anthracis) ani zarazka duru plamistego (Rickettsia prowazekii). Badania kontrolne przeprowadzone na miazdze zębowej innych zwłok z okresu średniowiecza (osób zmarłych z innych przyczyn) nie wykazały obecności DNA pałeczki dżumy. Wobec tak starannie wykonanych badań i ich jednoznacznych wyników hipotezę o dżumie jako przyczynie czarnej śmierci w XIV w. należy uznać za udowodnioną.

Inna znana z opisów historycznych zaraza szalała za czasów cesarza Justyniana w VI w. I w tym przypadku najprawdopodobniej spowodowała ją dżuma. Podczas wojny peloponeskiej w latach 430-425 p.n.e. dotknęła Ateny zagadkowa epidemia, której opis pozostawił nam Tukidydes. Przypuszcza się, że jej przyczyną mógł być dur plamisty, dżuma, wąglik, a nawet wirus gorączki krwotocznej typu Ebola. Pionierska praca Didiera Raoulta i jego współpracowników, która ukazała się w czasopiśmie "Proceedings of the National Academy of Science USA" (tom 97, nr 23 z 2000 r.), otwiera możliwość rozwiązywania tajemnic epidemii nękających ludzkość nawet w zamierzchłej przeszłości.

Stanisław Dubiski
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach