Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Biologia > Nowinka z dn. 24-01-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Pokonać śpiączkę afrykańską
autor:
Stanisław Dubiski
z dnia:
24-01-2001





Pokonać śpiączkę afrykańską
Pojawiła się nadzieja na wygranie wojny ze świdrowcem gambijskim - pierwotniakiem, który powoduje śmiertelną chorobę: śpiączkę afrykańską. Wprawdzie potrafi on przywdziewać co chwila inną z tysiąca lub więcej otoczek, dzięki czemu skutecznie unika sił obronnych żywiciela, badacze z Kanady, Kenii, Stanów Zjednoczonych i Belgii sądzą, że udało im się odkryć piętę achillesową tego pasożyta - takie miejsce, w którym akcja układu odpornościowego jest skuteczna. Obecnie trwają badania nad opracowaniem szczepionki przeciwko tej groźnej, prowadzącej nieuchronnie do śmierci chorobie.

Świdrowce Trypanosoma brucei gambiense przenoszone są przez muchy tse-tse Glossina palpalis. Pasożyty rozmnażają się we krwi, a następnie wnikają do ośrodkowego układu nerwowego, powodując zmiany w zachowaniu chorego, a później śpiączkę, niemal zawsze kończącą się śmiercią. Lek przeciwko świdrowcom opracowany przed blisko czterdziestu laty - pochodna arszeniku - jest tak toksyczny, że sam powoduje pięcioprocentową śmiertelność. W XX w. przez Afrykę przetoczyły się dwie epidemie śpiączki, każda z nich zabrała od 1 do 2 milionów ofiar. Obecnie od trzech lat trwa kolejna epidemia. Ocenia się, że zakażonych jest 350-500 tysięcy osób, a zagrożonych - 60 milionów. Na śpiączkę choruje również bydło, co praktycznie uniemożliwia jego hodowlę na pewnych obszarach Afryki. Straty z tego powodu sięgają miliarda dolarów rocznie.

Świdrowiec gambijski w krwi człowieka (obraz z mikroskopu optycznego).
Świdrowiec gambijski w krwi człowieka (obraz z mikroskopu optycznego).

Zdolność świdrowca do zmian otoczki jest znana od dawna. Wśród badaczy zajmujących się śpiączką panowało powszechne przekonanie, że szansa na walkę z tą chorobą za pomocą szczepionki jest zerowa. Ostatnio jednak, jak relacjonował w audycji telewizyjnej kanadyjskiego kanału "Discovery" Terry Pearson z Uniwersytetu Victorii (w kanadyjskiej prowincji Kolumbii Brytyjskiej), zaświtał promień nadziei. Badacze odkryli, że świdrowiec ma prawdziwą piętę achillesową. (Warto przypomnieć, skąd wzięła się ta nazwa. Matka Achillesa, nereida Tetyda, chcąc uodpornić syna na wszelkiego rodzaju ciosy, zanurzyła nowo narodzonego Achillesa w wodach Styksu. Zanurzając, trzymała go za piętę, która nie została zamoczona. Podczas wojny trojańskiej Parys ugodził Achillesa strzałą w to właśnie miejsce, śmiertelnie go raniąc). Naukowcy wykryli, że tam, gdzie witka pierwotniaka wnika do komórki, znajduje się niewielkie wgłębienie, zwane kieszenią witki, nie zasłonięte ochronną otoczką. Kieszeń ta pełni ważną rolę w absorbowaniu substancji odżywczych i pozostaje niezmienna antygenowo. Jest to więc prawdziwa pięta achillesowa tego pasożyta, podatna na ataki przeciwciał.

Zespołowi badaczy udało się wyizolować białko tworzące kieszeń witki i zaszczepić nim myszy, które następnie zakażono świdrowcami. Podczas gdy myszy nie szczepione padły, myszy zaszczepione okazały się odporne na zakażenie. Jest to pierwszy przypadek skutecznego działania przeciwciał na świdrowce. Terry Pearson ocenia te wyniki bardzo optymistycznie, sądzi jednak, że na szczepionkę przeciwko śpiączce musimy poczekać co najmniej 5 lat. Najpierw należy potwierdzić wyniki na większej liczbie myszy, opracować wydajną metodę otrzymywania antygenu z kieszeni witki, potem przejść do szczepienia bydła, a dopiero wtedy, gdy te próby dadzą pozytywne wyniki, przystąpić do szczepienia ludzi. Jeśli metoda zda egzamin, szansa na pokonanie tej strasznej choroby będzie naprawdę duża.

Stanisław Dubiski
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach