Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Biologia > Nowinka z dn. 26-01-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Szczepionka na Alzheimera?
autor:
Małgorzata Yamazaki
z dnia:
26-01-2001





Szczepionka na Alzheimera?
Jeszcze niespełna miesiąc temu nadzieje na szczepionkę przeciwko chorobie Alzheimera wydawały się całkiem uzasadnione. Tymczasem wyniki ostatnich badań znowu stawiają jej opracowanie pod znakiem zapytania. Wszystko rozbija się o tajemnicze białko - beta-amyloid, którego złogi stwierdza się w mózgach osób cierpiących na tę straszliwą chorobę. Ciągle brak zgody między specjalistami, czy jego występowanie w postaci tzw. płytek starczych jest przyczyną charakterystycznych dla tego schorzenia objawów, czy tylko jednym ze współwystępujących z nim zjawisk. A przygotowywana właśnie szczepionka złogi te miałaby rozpuszczać...

Niektórzy sądzą, że rozwijające się w toku choroby Alzheimera upośledzenie pamięci, zaburzenia funkcji poznawczych, a w końcu kompletna degradacja umysłowa powodowane są przez odkładający się w tkance mózgowej beta-amyloid, który niszczy komórki nerwowe. Inni uważają, że dużo ważniejsze w tym procesie jest inne białko - tzw. białko tau, które tworzy równie powszechnie obecne w mózgu chorych na Alzheimera neurofibrylarne włókienka. Nie brak jednak i takich, którzy skłonni są wprawdzie przypisywać zasadniczą rolę w degeneracji mózgu nadmiarowi amyloidu, ale w jego postaci rozpuszczalnej. Gdyby rację mieli ci ostatni, wysiłki zmierzające do uzyskania szczepionki ukierunkowanej na rozpuszczanie płytek starczych byłyby bezcelowe.

Wcześniejsze badania dotyczące związku między rozwojem choroby a złogami amyloidu dawały niejednoznaczne wyniki. Prace opublikowane pod koniec roku w tygodniku "Nature" (w numerze z 21-28 grudnia 2000) dowodziły jednak, że rację należy przyznać zwolennikom hipotezy amyloidowej. Obiektem relacjonowanych badań były szczepy myszy tak zmienionych genetycznie, by ujawniały się u nich dwa podstawowe objawy choroby Alzheimera: upośledzenie pamięci i powstawanie płytek amyloidu w mózgu. Zwierzęta te szczepiono beta-amyloidem - eksperymenty przeprowadzone rok temu wykazały bowiem, że podanie tego białka wywołuje w organizmie transgenicznych myszy reakcję odpornościową powodującą znaczące zmniejszenie ilości płytek amyloidowych w tkance mózgowej. Następnie sprawdzano funkcjonowanie ich pamięci krótko- i długotrwałej.

Użyto do tego celu wodnego labiryntu, zaopatrzonego w ukryte pod powierzchnią wody platformy. Gdy testowano u myszy pamięć długotrwałą, przez pięć kolejnych dni doświadczeń nie zmieniano lokalizacji tych platform. W eksperymentach badających pamięć krótkotrwałą platformy codziennie umieszczano w innych, przypadkowych miejscach. I w jednym, i w drugim przypadku okazało się, że myszy, którym podano szczepionkę, radziły sobie zdecydowanie lepiej od przedstawicielek tego samego szczepu, ale nie immunizowanych. Najwyraźniej szczepionka ta miała działanie ochronne. Pojawiły się więc entuzjastyczne komentarze. Podjęto pierwsze próby sprawdzenia rezultatów takiego postępowania u ludzi. Pytanie, czy to, co pomaga myszom, pomoże także człowiekowi, pozostaje jednak w świetle ostatnich doniesień bardziej aktualne niż kiedykolwiek.

Serwis internetowy tygodnika "New Scientist" z 19 stycznia 2001 r., powołując się na publikację w brytyjskim czasopiśmie medycznym "The Lancet" (t. 357, s. 169), opisuje wyniki badań podające w wątpliwość bezpośredni związek między degradacją umysłową charakterystyczną dla choroby Alzheimera a obecnością w mózgu złogów amyloidu. Tym razem obiektem badań byli ludzie. Zespół z Królewskiego Szpitala Hallamshire w Sheffield kierowany przez Paula Ince'a poddał analizom mózgi 209 osób zmarłych w wieku powyżej 70 lat. U stu z nich rozpoznano chorobę Alzheimera. Wyniki analiz były zaskakujące - stwierdzono, że u 25 spośród owych 100 osób poziom płytek starczych był dużo niższy, niż można by oczekiwać u takich chorych. Co więcej, okazało się, że aż jedna trzecia osób nie cierpiących na Alzheimera miała tak wysoki poziom złogów amyloidowych, że większość lekarzy skłonna byłaby rozpoznać u nich tę chorobę.

Zdaniem autora tych badań Paula Ince'a wyniki te wskazują, że to nie nierozpuszczalne płytki beta-amyloidu, ale owo białko w swej rozpuszczalnej postaci ma zasadnicze znaczenie dla rozwoju choroby. W jej przebiegu wytwarzanie niezbędnego w normalnych warunkach amyloidu (powszechnie uważa się, że odgrywa on istotną rolę w procesie powstawania w mózgu nowych synaps - połączeń między komórkami nerwowymi), wymyka się spod kontroli. Ince przypuszcza, że nadmierna produkcja beta-amyloidu jest odpowiedzią organizmu na związaną z wiekiem utratę komórek mózgowych. U osób podatnych na chorobę Alzheimera szwankuje, jak sądzi, mechanizm usuwania z kory mózgowej nadmiaru tego białka.

Czy ta hipoteza jest słuszna - nie wiadomo. Z pewnością jednak badania nad leczeniem choroby Alzheimera nie ograniczą się do testowania szczepionki mającej likwidować płytki starcze. Równolegle prowadzone są bowiem prace nad wpływem leków przeciwzapalnych na postępy tej choroby oraz skutecznością jej powstrzymywania przez inhibitory enzymów uczestniczących w wytwarzaniu beta-amyloidu z jego prekursora. Dotychczasowe ustalenia dowodzą jednego - prawdziwym sprawdzianem takich metod leczenia nie może być ich wpływ na mikroskopowy obraz mózgów myszy. Muszą one dawać konkretną poprawę w funkcjonowaniu ludzi cierpiących na Alzheimera. Choć biorąc pod uwagę różnorodność przebiegu tej choroby u poszczególnych osób, ustalenie jednoznacznych kryteriów skuteczności nie będzie łatwe...

Małgorzata Yamazaki
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach