Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Biologia > Nowinka z dn. 18-12-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Japońskie laury dla polskiego embriologa
autor:
Małgorzata Yamazaki
z dnia:
18-12-2001





Japońskie laury dla polskiego embriologa
Profesor Andrzej Tarkowski z Uniwersytetu Warszawskiego, twórca nowoczesnej polskiej embriologii, został uhonorowany japońską nagrodą uznawaną za równie prestiżową jak Nagroda Nobla. Profesor Tarkowski cieszy się międzynarodową sławą już od lat sześćdziesiątych XX w., kiedy jako pierwszy przeprowadził doświadczenia na wczesnych zarodkach myszy, polegające na rozdzielaniu ich pierwszych komórek i uzyskiwaniu z nich normalnych zwierząt.

Japońska nagroda przyznawana jest od 1985 corocznie przez Japońską Fundację Nauki i Techniki za osiągnięcia, które przyczyniają się do lepszego rozumienia nauki i techniki we współczesnym świecie oraz stanowią istotny wkład w ochronę światowego pokoju i rozwój dobrobytu. W tym roku otrzymali ją: prof. Tarkowski wspólnie z embriologiem z Wielkiej Brytanii, Anne McLaren (podzielą oni między sobą 50 milionów jenów, czyli ok. 400 tysięcy dolarów), oraz Timothy Bernes-Lee również z Wielkiej Brytanii za znaczący udział w stworzeniu Internetu.

Badania prof. Tarkowskiego i dr McLaren stanowią podstawę rozwoju wielu nowoczesnych technik wspomaganego rozrodu. Naukowcy ci udowodnili bowiem, że możliwie jest hodowanie zarodków poza organizmem matki, a następnie - po wszczepieniu ich do macicy matki zastępczej - otrzymanie prawidłowo rozwijających się płodów i normalnych noworodków. Podobnych metod używa się dziś na całym świecie podczas tzw. zapłodnienia in vitro: dojrzałe komórki jajowe pozostawia się po zapłodnieniu w probówce na czas pierwszych podziałów, a dopiero potem wszczepia do macicy kobiety. Badania prof. Tarkowskiego dowiodły również, że na najwcześniejszych etapach rozwoju zarodki mają ogromne zdolności regulacyjne - nawet po rozdzieleniu ich pierwszych komórek z każdej z nich rozwija się prawidłowy zarodek. Dzięki tym badaniom stosuje się dziś tzw. diagnostykę preimplantacyjną: kiedy rodzice obciążeni są poważną chorobą genetyczną i prawdopodobieństwo urodzenia się ciężko chorego dziecka jest bardzo wysokie, badaniom genetycznym i biochemicznym poddaje się jedną z komórek wczesnego zarodka, pobraną na etapie pierwszego lub drugiego jego podziału. Do pośrednich konsekwencji badań prof. Tarkowskiego należy również uzyskanie pierwotnych komórek zarodkowych, obdarzonych nieograniczonymi możliwościami rozwoju w dowolny rodzaj tkanki. Komórki te budzą dzisiaj ogromne nadzieje na opracowanie nowoczesnych metod leczenia wielu chorób degeneracyjnych mózgu, serca i innych narządów oraz uszkodzeń powstałych w wyniku urazów, takich jak przerwanie rdzenia kręgowego czy zniszczenia spowodowane przez udar mózgu.

Najbardziej spektakularnym osiągnięciem prof. Tarkowskiego było stworzenie chimer - zwierząt rozwijających się z dwóch różnych zarodków. Kiedy zmiesza się komórki bardzo wczesnych zarodków, zespalają się one ze sobą i rozwijają w jeden organizm. A jeśli komórki te pochodzą na przykład od myszki czarnej i białej, powstaje zwierzę łaciate. Równie łaciate jak na zewnątrz jest ono także w środku - jego ciało tworzą komórki obu rodzajów. Pracę na ten temat opublikowało w 1961 czasopismo "Nature".

Opracowana na początku lat osiemdziesiątych XX w. przez prof. Tarkowskiego metoda fuzji komórek za pomocą impulsu elektrycznego stała się z kolei punktem wyjścia do klonowania zwierząt. Dokładnie z takiej właśnie metody skorzystał Ian Wilmut, powołując do życia słynną Dolly Teraz dzięki tej technice powstają kolejne dziesiątki sklonowanego bydła i owiec. Badania te pozwoliły również na podjęcie prób konstruowania zwierząt transgenicznych - takich, których materiał genetyczny został celowo zmieniony i zmiana ta jest przekazywana z pokolenia na pokolenia. Obecnie tak "spreparowane" zwierzęta laboratoryjne są podstawowym obiektem badawczym we wszystkich laboratoriach świata. Bez takich - przystosowanych do ściśle określonych badań - szczepów myszy współcześni naukowcy nie wyobrażają sobie swej pracy.

Małgorzata Yamazaki
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach