Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Fizyka > Nowinka z dn. 07-09-2000  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Klątwa Zenona
autor:
Rafał Suszek
z dnia:
07-09-2000





Klątwa Zenona
Kontrowersyjne zagadnienie pomiaru stanu fizycznego powróciło ostatnio pod postacią nie zaobserwowanego dotąd odwrotnego kwantowego efektu Zenona - czysto hipotetycznego na razie, ale już teraz budzącego niepokój zjawiska kwantowomechanicznego. Gershon Kurizki i Abraham Kofman, izraelscy fizycy z Instytutu Naukowego Weizmanna w Rehovot, zapostulowali możliwość stymulacji rozpadów jądrowych poprzez obserwację radioaktywnych jąder.

Dotychczas znany był jedynie właściwy kwantowy efekt Zenona. Polega on na redukcji tempa - czy wręcz całkowitym zatrzymaniu - procesów rozpadu jąder promieniotwórczych poddawanych w niewielkich odstępach czasowych po sobie wielokrotnym obserwacjom prowadzonym przy użyciu fotonów. Obserwacje te, czyli w istocie zderzenia obserwowanych obiektów (do tej pory były to tzw. jony pułapkowane) z rejestrowanymi następnie fotonami, prowadziły do redukcji wektora stanu szybkich produktów rozpadu (np. cząstek alfa). Oznacza to przejście od kwantowomechanicznego złożenia (superpozycji) stanów - związanego, wewnątrz jądra, oraz swobodnego, na zewnątrz jądra - do jednego i tylko jednego z nich, a zatem: albo wewnątrz, albo na zewnątrz jądra. Dobrawszy należycie parametry doświadczenia, naukowcy potrafili przedłużyć czas życia badanych radioaktywnych próbek (taką przynajmniej przyjęto interpretację uzyskanych wyników). Teoretyczne prace izraelskich fizyków wskazują na możliwość występowania dominującego zjawiska odwrotnego, wywoływanego tym samym aktem obserwacji.

Model zaproponowany przez Kurizkiego i Kofmana zakłada, iż zakres dopuszczalnych wartości energii cząstki uwalnianej z jądra w procesie rozpadu może ulec istotnemu poszerzeniu w następstwie kolejnych zderzeń z fotonami. Prowadzi to do jego przekrycia się z przedziałem energii cząstki swobodnej (uwolnionej z jądra), o ile przed zderzeniami z fotonami przedziały te nie pokrywały się nawet częściowo (wtedy bowiem cząstka uwalniana miałaby do dyspozycji - obok dotychczasowych, m.in. swobodnych - nowe stany energetyczne, więc też występowałaby z mniejszym prawdopodobieństwem w stanach swobodnych; jest to właśnie mechanizm Zenona). Takie przekrycie musi prowadzić do wystąpienia niemożliwych uprzednio rozpadów (w zwykły sposób, tj. w wyniku tunelowania przez barierę wiążącego potencjału jądrowego). Efekt ten miałby być - według autorów modelu - znacznie silniejszy od antagonistycznego właściwego efektu Zenona. Dzięki temu może dać się zmierzyć, i to już wkrótce.

Dzisiaj koncepcja dominującego odwrotnego efektu Zenona jest zaledwie interesującą hipotezą czekającą na doświadczalną weryfikację. Jako taka stanowi ona jednocześnie poważne wyzwanie dla orędowników idei komputerów jutra - komputerów kwantowych, mających wykorzystywać procesory qubitowe, które przed utratą przechowywanej informacji mógłby ewentualnie chronić kontrolowany mechanizm Zenona. Nie jedyny to problem stojący przed tym śmiałym, a jednocześnie jakże ostatnio modnym pomysłem. Tymczasem rozpętana przez Kurizkiego i Kofmana dyskusja dostarcza kolejnego dowodu na to, jak fundamentalnym i niejednoznacznym zarazem jest w teorii kwantowej problem pomiaru.

Rafał Suszek

[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach