Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Fizyka > Nowinka z dn. 23-01-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Czy możemy zbadać Wielki Wybuch w laboratorium?
autor:
Michał Czerny
z dnia:
23-01-2001





Czy możemy zbadać Wielki Wybuch w laboratorium?
Fizycy z Narodowego Laboratorium Brookhaven w stanie Nowy Jork wytworzyli materię o gęstości największej, jaką kiedykolwiek dotychczas otrzymano. W tym celu w akceleratorze o nazwie Relativistic Heavy Ion Collider (Zderzacz Relatywistycznych Ciężkich Jonów) zderzano ze sobą jony złota rozpędzone prawie do prędkości światła. Uzyskana w ten sposób materia miała nie tylko ogromną gęstość, ale i temperaturę: kilka miliardów stopni. Takie warunki panowały we Wszechświecie w ułamku sekundy po Wielkim Wybuchu. Istniejąca wówczas materia miała postać tzw. plazmy kwarkowo-gluonowej. Protony i neutrony, które stanowią podstawowy budulec współczesnego świata, nie zdążyły się jeszcze wytworzyć.

Laboratorium Brookhaven z lotu ptaka. Wyraźnie widać położenie Zderzacza Relatywistycznych Ciężkich Jonów - wskazuje je pierścień w górnej części zdjęcia. Fot. RHIC.
powiększenie...

Laboratorium Brookhaven z lotu ptaka. Wyraźnie widać położenie Zderzacza Relatywistycznych Ciężkich Jonów - wskazuje je pierścień w górnej części zdjęcia. Fot. RHIC.
Normalnie kwark nigdy nie występuje pojedynczo. Jest zawsze połączony z dwoma innymi (jak to ma miejsce w protonach i neutronach) lub ze swoją antycząsteczką - antykwarkiem. Cząsteczkami sklejającymi ze sobą kwarki są pozbawione masy gluony. W zwykłych warunkach w żaden sposób nie można uzyskać swobodnych kwarków, np. poprzez próbę rozbicia protonu czy neutronu. Jedyną metodą jest wytworzenie bardzo gorącej i gęstej materii.

Czy rzeczywiście eksperyment przeprowadzony w Brookhaven (a także podobny, dokonany wcześniej w europejskim laboratorium CERN w Genewie) wyprodukował plazmę kwarkowo-gluonową? W tej chwili trudno na to pytanie stanowczo odpowiedzieć, gdyż dane zebrane w tych doświadczeniach są bardzo skomplikowane. Ich analiza może zająć całe lata.

Michał Czerny
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach