Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Fizyka > Nowinka z dn. 06-05-2002  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Masa kłopotów
autor:
Roman Dubiski
z dnia:
06-05-2002





Masa kłopotów
Pod koniec kwietnia 2002 r. uczeni zgromadzeni na zjeździe Amerykańskiego Towarzystwa Fizycznego i Amerykańskiego Towarzystwa Astronomicznego postawili kropkę nad "i": neutrina rzeczywiście mają masę. Tak więc doniesienia sprzed niespełna roku, opisane przez nas w Nieco masy nie zaszkodzi?, znalazły swe (niemal) ostateczne potwierdzenie. Oznacza to konieczność modyfikacji lub nawet zmiany obowiązujących obecnie teorii cząstek elementarnych.

I tym razem decydujące znaczenie mają wyniki wyłapywania neutrin przez Obserwatorium Neutrinowe Sudbury (SNO), położone w Kanadzie. Przypomnijmy, że pracuje ono od 1999 r., schowane 2 kilometry pod powierzchnią Ziemi, w starej kopalni niklu. Olbrzymi baniak (średnica 12 metrów, tysiąc ton ciężkiej wody) rejestruje około 10 neutrin dziennie.

Schemat budowy SNO. Dokładny opis w Nieco masy nie zaszkodzi?.
Rys. SNO.

Blisko 99% neutrin wychwyconych przez SNO pochodzi z wnętrza Słońca, gdzie powstają podczas reakcji termojądrowych przemiany wodoru w hel, którym zawdzięczamy słoneczne światło. Do bardzo niedawna fizycy zastanawiali się, czy te ezoteryczne cząstki są bezmasowe, czy jednak coś ważą. Wspomniane wcześniej "doniesienia sprzed niespełna roku" pokazały, że należy wierzyć raczej w drugą możliwość. Najnowsze wieści, przedstawione na zjeździe dwóch ważnych amerykańskich towarzystw naukowych, potwierdzają ten werdykt w całej rozciągłości.

Rzecz w tym, że powstające w centrum Słońca neutrina elektronowe przemieniają się w drodze ku Ziemi w neutrina mionowe i taonowe. A ów proces, zwany oscylacjami neutrin, jest możliwy wówczas, gdy cząstki te mają masę. I jest to ważny wynik, tyle że Model Standardowy, opisujący świat najmniejszych drobin materii, nie uwzględniał dotąd masy neutrin (które, według tego modelu, są też elektrycznie obojętne, jak wskazuje ich nazwa).

Na razie łatwiej jest mówić o masie neutrin, niż podać jej wartość. Doświadczenia pozwalają określić tylko różnicę mas neutrin odmiennego typu. Najnowsze dane ze SNO, ujawnione w kwietniu, sugerują, że różnica ta w przypadku dwóch najlżejszych typów neutrin wynosi 0,01 elektronowolta. Zawsze coś.

Roman Dubiski
Polecamy opowieść o poszukiwaniach neutrin, spisaną przez Leona Ledermana w rozdziale A-TOM! jego Boskiej Cząstki.
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach