Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Kultura antyczna > Nowinka z dn. 14-06-2000  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Zeugma tonie
autor:
Paweł Masłowski
z dnia:
14-06-2000




Zeugma tonie

Sztuczne jezioro na oczach pracujących do ostatniej chwili archeologów pochłaniać zaczęło ruiny jednego z ważniejszych miast we wschodniej części Imperium Rzymskiego.

Budowa długiej na ponad 2,5 km zapory wodnej niedaleko miejscowości Birecik w południowo-wschodniej Turcji zbliża się ku końcowi. Ambitny plan zagospodarowania górnego Eufratu i Tygrysu, którego ważnym elementem jest ta inwestycja, ma przynieść odrodzenie gospodarcze dla całego regionu - zaspokoić rosnące zapotrzebowanie na energię, a przede wszystkim poprawić zaopatrzenie w wodę. W maju rozpoczęto spiętrzanie sztucznego jeziora.

"Transitu Euphratis nobile - słynne z przeprawy przez Eufrat" - pisał o nim Pliniusz Starszy. Założone ok. 300 r. p.n.e. przez Seleukosa I Nikatora, generała Aleksandra Wielkiego i założyciela potężnej dynastii hellenistycznej, nosiło oficjalną nazwę Seleucja, lecz w starożytności nazywano je po prostu Zeugma, po grecku tyle co "przeprawa, most pontonowy".
Tu, w drodze do Mezopotamii, przekraczały Eufrat armie i karawany kupieckie. Tędy wiódł słynny jedwabny szlak. W czasach rzymskich była Zeugma miastem granicznym i siedzibą legionu. Liczyła wówczas ok. 70 tys. mieszkańcow, ponad trzy razy więcej niż Pompeje. W średniowieczu przeprawa przeniesiona została w dół rzeki i miasto straciło na znaczeniu.

Antyczne ruiny w okolicach wsi Belkis zidentyfikowane zostały jako starożytna Zeugma zaledwie 30 lat temu, ale już w XIX w. przyciągały one rabusiów i poszukiwaczy skarbów, których łupem padło wiele bezcennych obiektów. Nikt z archeologów nie podjął tu planowych i całościowych badań, nawet wtedy, gdy znane już były plany budowy zapory. Fragmentaryczne, "ratunkowe" wykopaliska prowadzone od 1992 r. objęły zaledwie 10% obszaru, który znajdzie się pod wodą. W ramach tych prac odkryto np. dwie wille rzymskie, które kryły prawdziwe skarby, m.in. freski, posągi z brązu i doskonale zachowane mozaiki. Jedna z nich, przedstawiająca wesele Dionizosa i Ariadny, została w 1998 r. skradziona, ponieważ brakowało środków na jej odpowiednie zabezpieczenie.

Dopiero w ostatnich dniach sprawa Zeugmy, kompromitująca zarówno rząd Turcji, jak i międzynarodowe środowiska archeologiczne, zwróciła uwagę mediów. 5 czerwca władze wstrzymały na 10 dni napełnianie sztucznego zbiornika, co według tureckiego ministra energetyki ma kosztować 10 milionów dolarów! 9 czerwca natychmiastową pomoc finansową zaofiarowała amerykańska Fundacja Packarda. Można oczywiście wątpić, czy te wymuszone przez burzę medialną nerwowe działania mają dziś jakikolwiek sens.

To już drugi dramat tego typu rozgrywający sie w Turcji w ostatnich latach. Zeugma bowiem podzieliła los oddalonej o ok. 100 km Samosaty, ojczyzny słynnego pisarza greckiego Lukiana. Samosata, niegdyś stolica królestwa Kommageny, została zalana przy budowie gigantycznej elektrowni wodnej im. Ataturka. Także tam przeprowadzono zaledwie fragmentaryczne wykopaliska.

Wody sztucznego zbiornika w Birecik osiągną planowany poziom w październiku 2000 r.

Paweł Masłowski

ODSYŁACZE:

Projekt Rozwoju Północno-Wschodniej Anatolii
http://www.gap.gov.tr/

Projekt Zeugma
http://www.ist.lu/ele/html/ department/zeugma/

Francuska Misja Archeologiczna w Zeugmie
http://www.france.diplomatie.fr/ culture/france/ archeologie/zeugma

[  góra strony  ]

 

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach