Według Księgi rekordów Guinnessa na rok 2001 jedną z trzech powieści sprzedanych dotychczas na świecie w
największej liczbie egzemplarzy (ponad 30 milionów) jest - obok Przeminęło z wiatrem Margaret Mitchell i
Doliny lalek Jacqueline Susann - książka amerykańskiej pisarki Harper Lee Zabić
drozda. Powieść, której akcja rozgrywa się na amerykańskim Południu w latach pięćdziesiątych
XX w., opowiada o adwokacie broniącym Murzyna fałszywie oskarżonego o gwałt na
białej kobiecie; całą historię oglądamy oczami małej córki adwokata. Utwór Lee,
trzymający się tradycyjnych konwencji powieściopisarskich, jest znakomicie
skomponowany, interesujący i jako studium psychiki dziecka, i jako obraz pewnej
społeczności, i jako dramat postaw moralnych. Z całą pewnością Zabić drozda wyrasta pod względem
literackiej wartości ponad poziom popularnych romansów czy powieści
sensacyjnych.
|
|
|
|
...i czwarta strona okładki pierwszego wydania Zabić drozda. Zdjęcie z czwartej strony okładki przedstawia młodą autorkę, czytającą książkę.
|
|
|
Zdumienie
budzi niezwykła kariera tej książki u amerykańskich czytelników, którzy już w
roku wydania (1960) kupili 2,5 miliona jej egzemplarzy. Książka przez przeszło
dwa lata utrzymywała się na czołowych miejscach list bestsellerów. Do tak
ogromnej popularności przyczyniło się niewątpliwie przyznanie powieści w 1961
r. Nagrody Pulitzera w dziedzinie literatury. Książka była niezliczoną ilość
razy wznawiana w Stanach Zjednoczonych, wydano też jej przekłady w kilkunastu
krajach świata. W Polsce opublikowano ją w przekładzie Zofii Kierszys w 1965
r.; od tego czasu ukazało się jeszcze siedem wydań (ostatnie w 1994). Filmowa
adaptacja powieści, w reżyserii Roberta Mulligana, z Gregory Peckiem w roli
adwokata, zdobyła trzy Oscary - za scenariusz, reżyserię i najlepszą
pierwszoplanową rolę męską.
|
|
Plakat filmu Zabić drozda.
|
|
O autorce Zabić drozda milczy większość
dostępnych u nas literackich encyklopedii i opracowań. Nie znajdziemy
poświęconego jej hasła ani w Leksykonie
pisarzy świata XX wieku, ani w najnowszej edycji słownika Pisarze świata PWN. Uzupełnijmy zatem tę
lukę.
Nelle Harper Lee urodziła się 28 kwietnia 1926 r. w niewielkim miasteczku Monroeville
w stanie Alabama jako najmłodsze z czworga dzieci miejscowego prawnika, który w
latach 1929-1947 zajął się wydawaniem lokalnej gazety. Przyszła pisarka
studiowała prawo na stanowym uniwersytecie, rok spędziła na uniwersytecie w
Oksfordzie w Anglii. W latach 50. została zatrudniona w biurze linii lotniczych
w Nowym Jorku, mniej więcej w tym samym czasie podjęła pierwsze próby
pisarskie. W 1957 r. przyniosła do wydawnictwa J. B. Lippincotta w Filadelfii
maszynopis swojej powieści, w której - jak powiedziała wydawcy - połączyła w
jedną całość całą serię napisanych wcześniej i nigdy nie opublikowanych
opowiadań. Następne dwa i pół roku trwała praca nad tekstem utworu, który był
przerabiany i poprawiany przez autorkę pod okiem doświadczonego redaktora. W
lipcu 1960 r. wyszła drukiem powieść To
Kill a Mockingbird (w przekładzie polskim tytuł Zabić drozda, choć w istocie nie chodzi tu o przedstawiciela
rodziny drozdów, lecz przedrzeźniacza, ptaka z rzędu wróblowatych,
występującego tylko na obszarze Nowego Świata). Harper Lee opublikowała jeszcze
na łamach czasopism trzy szkice: Love - In Other Words (1961), Christmas To
Me (1961), When Children Discover America (1965). Na festiwalu poświęconym historii i dziedzictwu
kulturalnemu, który w 1983 r. odbył się w Eufaula (Alabama), wystąpiła z esejem
Romance and High Adventure.
Spekulacje dziennikarzy na temat jej planów pisarskich nigdy nie zostały
potwierdzone; nie wiadomo też, czy rzeczywiście - jak głosi uporczywa plotka -
Harper Lee pisze pamiętniki. Zabić drozda
pozostaje jej jedyną książką. Pisarka nie występuje publicznie, nie udziela też
żadnych wywiadów.
|
