Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Literatura > Nowinka z dn. 11-12-2000  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Malcolm Bradbury (1932-2000)
autor:
Marek Gumkowski
z dnia:
11-12-2000





Malcolm Bradbury (1932-2000)
28 listopada w Wielkiej Brytanii zmarł Malcolm Stanley Bradbury, angielski powieściopisarz, krytyk literacki i teoretyk literatury. Bradbury od 1970 r. pracował jako profesor studiów amerykanistycznych w University of East Anglia w Norwich. Stworzył i prowadził na tej uczelni kursy pisarskie (creative writing school), których wychowankami są m.in. tak wybitni autorzy, jak Kazuo Ishiguro czy Ian McEwan. Był autorem lub współautorem wielu książek na temat sytuacji współczesnej powieści i socjologicznych kontekstów literatury, a także studiów krytycznoliterackich poświęconych m.in. twórczości Evelyna Waugh oraz Saula Bellowa.

Malcolm Bradbury
Malcolm Bradbury
Jako powieściopisarz Bradbury uchodził za czołowego - obok Davida Lodge'a - twórcę tzw. powieści uniwersyteckiej (ang. campus novel). Terminem tym określa się taką odmianę powieści środowiskowej, której akcja rozgrywa się na uniwersyteckim campusie, w zamkniętym i żyjącym po trosze własnym życiem gronie profesorów i studentów. Powieści uniwersyteckie pojawiały w literaturze angielskiej już wcześniej; pisali je m.in. C. P. Snow, Evelyn Waugh, Kingsley Amis. W wypadku twórczości Bradbury'ego i Lodge'a oprócz środowiskowego usytuowania fabuły równie istotny był jednak fakt, że obaj autorzy - zarazem wykładowcy literatury i krytycy - jako powieściopisarze wykorzystywali swoją teoretycznoliteracką wiedzę: albo w sposób żartobliwy, bawiąc się powieściowymi konwencjami, albo bardziej serio, wprowadzając do utworów problematykę stanowiącą przedmiot ich akademickich studiów. Skądinąd wiadomo, że Bradbury i Lodge protestowali przeciwko przylepianiu ich utworom etykietki "powieści uniwersyteckich", uważali bowiem, że wymowa tych dzieł ma charakter uniwersalny.

Bradbury debiutował jako powieściopisarz w 1959 r. książką Eating People is Wrong, jednak dopiero jego trzecia powieść, Homo historicus (1975, tytuł oryg. The History Man) przyniosła mu sławę. Jest to zjadliwa, a chwilami okrutna i bolesna satyra na "kulturalną rewolucję", której areną stały się brytyjskie (i nie tylko) uczelnie na przełomie lat 60. i 70. Bohater, doktor socjologii Howard Kirk, wykorzystuje "nowoczesne" tendencje obyczajowe i hasła polityczne, by manipulować otoczeniem, a niekiedy wręcz terroryzować studentów, kolegów i władze uczelni. Choć wiele konkretnych spraw i sporów, o których opowiadał Bradbury, odeszło w niepamięć, Homo historicus pozostał do dziś powieścią żywą - zarówno ze względu na wysokiej próby humor, jak i z powodu wciąż aktualnego tematu "terroryzmu nowoczesności" (dziś prawdopodobnie powiedzielibyśmy: "politycznej poprawności"), panującego, zdaniem niektórych, w środowiskach intelektualistów. Znakomity polski przekład powieści Bradbury'ego wyszedł w 1982 r. spod pióra Jarosława Andersa; w 1993 r. ukazało się jego drugie, poprawione wydanie.

Żadna z następnych książek Bradbury'ego nie powtórzyła już sukcesu Homo historicus, choć jego utwory były dostrzegane i chwalone przez krytykę. W języku polskim w 1994 r. ukazała się powieść Kursy wymiany, opowiadająca o brytyjskim naukowcu przybywającym, w ramach wymiany kulturalnej, z cyklem wykładów do fikcyjnego kraju bałkańskiego, zwanego Slaka, który przechodzi właśnie schyłkowy okres "realnego socjalizmu". Kontynuację wątków tej książki przynosi utwór Why Come to Slaka? (1986). Inna książka, Monsieur Mensonge (1987), jest satyrą na francuskich językoznawców i filozofów, przedstawicieli poststrukturalizmu i postmodernizmu. Pół roku temu w Wielkiej Brytanii ukazała się szósta i - jak się okazało - ostatnia powieść Bradbury'ego To The Hermitage.

Malcolm Bradbury był także inicjatorem i współautorem wielu inicjatyw wydawniczych i opracowań dotyczących historii literatury współczesnej, m.in. Atlasu literatury światowej, którego polską edycję przygotowuje wydawnictwo Prószyński i S-ka.

Marek Gumkowski
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach