Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Literatura > Nowinka z dn. 01-02-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Ilia Erenburg
autor:
Marek Gumkowski
z dnia:
01-02-2001





Ilia Erenburg
110 lat temu, 27 stycznia (15 stycznia starego stylu) 1891 r. w Kijowie urodził się Ilia Grigorjewicz Erenburg, rosyjski prozaik, poeta, publicysta, autor fascynujących wspomnień. Pochodził z inteligenckiej rodziny żydowskiej. Uczęszczając do moskiewskiego gimnazjum, zaangażował się w działalność kółka rewolucyjnego. Zagrożony aresztowaniem, w 1908 r. wyjechał do Paryża. W stolicy Francji nawiązał liczne znajomości i przyjaźnie w kręgach artystycznej awangardy; tam też w 1910 r. debiutował tomikiem zatytułowanym - niezbyt wymyślnie - Stichi (Wiersze). Po wybuchu I wojny światowej był korespondentem prasy francuskiej, rozpoczął też współpracę z gazetami rosyjskimi. Po rewolucji lutowej 1917 r. wrócił do Rosji, jednak zachodzące tam polityczne i społeczne zmiany nie wywołały jego entuzjazmu. W 1921 r. ponownie wyjechał do Francji, skąd wysyłał korespondencje do pism radzieckich. W tym samym roku opublikował w wydawnictwie emigracyjnym powieść Życie i śmierć Mikołaja Kurbowa, której akcja rozgrywa się w ZSRR w okresie NEP-u. Opowiedziana tam historia założenia kontrrewolucyjnej organizacji przez tajną policję Czeka - która montuje w ten sposób prowokację, służącą za pretekst do rozpętania terroru - sprawiła, że książka dopiero po rozpadzie ZSRR mogła się ukazać w ojczyźnie pisarza.

Ilia Gigorjewicz Erenburg
Ilia Gigorjewicz Erenburg
We wczesnym okresie twórczości Erenburga powstają m.in.: cykl opowiadań Trzynaście fajek (1923) oraz powieści Niezwykłe przygody Julio Jurenito (1922), Rwacz (1925) oraz Burzliwe życie Lejzorka Rojtszwańca (1927). Ten ostatni utwór, tragikomiczna, gorzka groteska, której bohater daremnie usiłuje znaleźć dla siebie miejsce w świecie - najpierw w rewolucyjnej rzeczywistości radzieckiej, później w kapitalistycznych realiach Zachodu - weszła do kanonu XX-wiecznej światowej literatury. Wydanie (w Berlinie) Lejzorka zamknęło też najbardziej artystycznie płodny etap biografii pisarskiej Erenburga, którego późniejszy niezwykle obfity dorobek, obejmujący m.in. bardzo popularne przed pół wiekiem powieści wojenne (najbardziej znane to Upadek Paryża, Burza, Dziewiąta fala), nie wytrzymał próby czasu i uległ już niemal całkowitemu zapomnieniu. Literacko słaba powieść Odwilż (1954-1956) pamiętana jest jedynie dlatego, że jej tytuł stał się powszechnie używanym określeniem okresu stopniowych przemian w ZSRR (jeszcze przed XX zjazdem KPZR i słynnym referatem Chruszczowa).

Do wojny między hitlerowskimi Niemcami a ZSRR Erenburg przebywał więcej za granicą - we Francji, a przede wszystkim w Hiszpanii, w której był korespondentem podczas wojny między republikanami a siłami generała Franco - niż w rodzinnym kraju. Nie tylko nie stał się ofiarą represji, którym poddano wówczas w wielu jego znajomych i przyjaciół, ale jako jeden z nielicznych wywodzących się z "dawnej" inteligencji twórców nie miał większych trudności z wyjazdami za granicę. Po wybuchu wojny niemiecko-radzieckiej stał się jednym z najważniejszych publicystów reprezentujących stanowisko władz ZSRR wobec Zachodu; napisał też wówczas kilka tysięcy artykułów i korespondencji z frontu do radzieckich gazet i zagranicznych czasopism. Uniknął powojennych czystek, a w epoce Chruszczowa wykorzystywany był - jako cieszący się międzynarodowym autorytetem twórca - w propagandowej kampanii ZSRR "w obronie pokoju", a także jako interpretator meandrów radzieckiej polityki kulturalnej wobec zachodnich intelektualistów. W latach 1960-1965 opublikował pięć tomów swoich wspomnień zatytułowanych Ludzie, lata, życie (fragmenty ze względów cenzuralnych nie zamieszczone w tej edycji, zostały ogłoszone dopiero w 1987 r.), w których mimo pewnych zafałszowań i zastosowania autocenzury stworzył interesujący obraz epoki i własnej biografii.

Marek Gumkowski
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach