Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Matematyka > Nowinka z dn. 12-01-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Alfred Tarski
autor:
Paweł Strzelecki
z dnia:
12-01-2001





Alfred Tarski
14 stycznia 2001 r. mija 100 lat od urodzin jednego z najwybitniejszych uczonych polskich i logika światowego formatu. Alfred Tarski, obok takich nazwisk, jak Stefan Banach, Wacław Sierpiński czy Stanisław Ulam, należy do najwybitniejszych przedstawicieli Polskiej Szkoły Matematycznej, chociaż ponad połowę swego życia spędził, pracując na uczelniach zagranicznych.

Alfred Tarski (1901-1983)
Alfred Tarski (1901-1983)
Alfred Tarski (Teitelbaum) urodził się 14 stycznia 1901 r. w Warszawie w rodzinie Ignacego i Róży z Prussaków. Od 1910 r. uczęszczał do gimnazjum rządowego w Warszawie, a następnie do Szkoły Ziemi Mazowieckiej, którą ukończył, zdając egzamin dojrzałości w 1918 r. Studiował na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Warszawskiego pod kierunkiem Stanisława Leśniewskiego (1886-1939), u którego doktoryzował się w 1924 r. na podstawie rozprawy O wyrazie pierwotnym logistyki ("Przegląd Filozoficzny", nr 26/1923). W 1925 r. habilitował się z filozofii matematyki na Uniwersytecie Warszawskim. W latach 1925-1939 był docentem Uniwersytetu Warszawskiego, gdzie prowadził wykłady z matematyki elementarnej i logiki. Równocześnie uczył w Liceum im. Stefana Żeromskiego w Warszawie.

W 1939 r. Tarski wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Wybuch drugiej wojny światowej uniemożliwił mu powrót. W latach 1939-1941 był wykładowcą na Uniwersytecie Harvarda, w okresie 1940-1941 profesorem wizytującym w Nowym Jorku, a w latach1941-1942 członkiem Institute for Advanced Study w Princeton. Od 1942 r. pracował na Uniwersytecie Kalifornijskim w Berkeley, początkowo jako wykładowca (1942-1945), następnie zastępca profesora (1945-1946), a od 1946 r. jako profesor matematyki. W tym okresie był równocześnie profesorem wizytującym uniwersytetów w Meksyku (1957), Los Angeles (1967), Katolickim Uniwersytecie w Chile (1974-1975), Londynie (1950, 1966) i na Sorbonie (1955). Od 1957 r. był prezesem Międzynarodowej Unii Historii i Filozofii Nauk.

Tarski był członkiem wielu towarzystw naukowych, m.in. (od 1965) Amerykańskiej Akademii Nauk, American Symbolic Logic (w latach 1944-1946 pełnił funkcję prezesa), British Academy oraz Królewskiej Holenderskiej Akademii Nauk.

W latach 1921-1939 opublikował ponad 50 prac dotyczących teorii mnogości, teorii miary i matematyki elementarnej. Prace z tego okresu dotyczyły logiki i metodologii nauk dedukcyjnych; zostały zebrane i w tłumaczeniu angielskim wydane w tomie Logic, Semantics, Methamathematics (Oksford 1956). Ogłosił w tym okresie m.in. Sur les truth-fonctions au sens de M.M. Russell et Whitehead ("Fundamenta Mathematicae" nr 5/1924), Untersuchung über den Aussagenkalkül ("Comptes Rendus Warszawskiego Towarzystwa Naukowego" nr 23/1930, wraz z Łukasiewiczem), w której znalazły się wyniki dotyczące formalizacji logiki. Wniósł istotny wkład w aksjomatyczną teorię systemów formalnych, a stworzona przez niego w latach trzydziestych metoda semantyczna stała się ważnym narzędziem logiki. Był autorem 300 publikacji naukowych i 7 książek, m.in. Pojęcie prawdy w językach nauk dedukcyjnych (1933), Introduction to logic and to the methodology of deductive sciences (Nowy Jork 1946 i kilka następnych wydań do 1970). Doktoryzował ponad 20 osób, m.in. Andrzeja Mostowskiego, B. Jonssona, J. Robinsona. Był założycielem w Berkeley pionierskiej interdyscyplinarnej Group in Logic and the Methodology of Sciences (Grupa Logiki i Metodologii Nauk), której prezes J. W. Addison określił go jako jednego z czterech największych logików świata, obok Arystotelesa (384-324 p.n.e.), Gottloba Fregego (1848-1925) i Kurta Gödla (1906-1978). Tarski jest uważany za jednego z twórców tzw. teoriomnogościowego kierunku w podstawach matematyki. Do najważniejszych jego osiągnięć w zakresie filozofii zalicza się teorię prawdy i semantykę. Zmarł 27 października 1983 r. w Berkeley.

Opracowała Zofia Pawlikowska-Brożek
Tekst ten jest zmodyfikowaną wersją hasła Słownika matematyków polskich, Prószyński i S-ka (w przygotowaniu).

[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach