Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Matematyka > Nowinka z dn. 15-01-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Nigdy nie mam racji
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
15-01-2001





Nigdy nie mam racji
Sto lat temu, 14 stycznia 1901 r., zmarł w Paryżu bodaj najwybitniejszy matematyk francuski drugiej połowy XIX w., Charles Hermite. W jego osobowości talent matematyczny łączył się z wielką skromnością.

Charles Hermite (1822-1901)
Charles Hermite (1822-1901)
Charles Hermite urodził się 24 grudnia 1822 r. we francuskim Dieuze. W wieku 25 lat z trudem ukończył studia w École Polytechnique, gdyż miał wrodzoną niechęć do egzaminów. Niemniej już wtedy dał się poznać jako bardzo utalentowany matematyk i szybko znalazł pracę na najlepszych paryskich uczelniach. Najpierw zdobył posady w macierzystej École Polytechnique i Collège de France. W 1856 r., w uznaniu wybitnych osiągnięć w matematyce, został członkiem francuskiej Akademii Nauk. W 1869 r. mianowano go profesorem w École Normale, a w 1870 r. otrzymał katedrę algebry wyższej na Sorbonie. Hermite był też członkiem Towarzystwa Królewskiego w Londynie i Akademii Nauk w Petersburgu.

Twórcza praca Hermite'a dotyczyła wielu zagadnień z teorii liczb, teorii niezmienników i funkcji modularnych (eliptycznych). Uogólnił teorię Nielsa Henrika Abela (1802-1829) dotyczącą funkcji eliptycznych na funkcję hipereliptyczne. Wykorzystując funkcje eliptyczne, w 1878 r. podał rozwiązanie ogólnego równania piątego stopnia. W 1873 r. wykazał również, że e jest liczbą przestępną (tzn. że nie jest pierwiastkiem żadnego wielomianu dodatniego stopnia o współczynnikach wymiernych; dowód ten w języku polskim można prześledzić w tomie 2 Rachunku różniczkowego i całkowego G. M. Fichtenholtza). Dziewięć lat później, posługując się podobną metodą, Ferdinand Lindemann (1852-1939) udowodnił, że także jest liczbą przestępną. Hermite wykorzystywał metody analityczne w teorii liczb. W 1873 r. rozwinął teorię wielomianów Hermite'a, będących rozwiązaniami pewnych równań różniczkowych, a dziś powszechnie używanych w mechanice kwantowej, oraz form hermitowskich, które są zespolonym odpowiednikiem zwykłych form kwadratowych i które również znajdują zastosowanie w aparacie matematycznym mechaniki kwantowej.

Felix Klein (1849-1925) w swej monografii Vorlesungen über die Entwicklung der Mathematik im 19. Jahrhundret (Wykłady o rozwoju matematyki w XIX wieku) tak scharakteryzował Hermite'a:

Jednakże Hermite, niezależnie od tego, jak wspaniałym matematykiem by nie był, nie został obdarzony tą niezwykłą cechą, która pozwala stworzyć wokół siebie i rozwijać własną szkołę. Potrzebował wsparcia, co powodowało, że odwoływał się do prac najpierw Jacobiego, a później Riemanna i Weierstrassa. Tak czy owak, Hermite należy do niezwykłych postaci w matematyce [...].

Sam Hermite tak pisał w korespondencji (bardzo obszernej, gdyż złożyła się ona na cztery tomy, wydane w 1905 r.) z holenderskim matematykiem T. J. Stieltjesem (1856-1894): "Pan ma zawsze rację, ja - nigdy". Hermite został nawrócony na katolicyzm przez Augustina Louisa Cauchy'ego (1789-1857) po tym, jak niemal nie postradał życia w czasie epidemii ospy.

Na początku sierpnia 1900 r. w Paryżu odbył się II Międzynarodowy Kongres Matematyków. Na honorowego przewodniczącego kongresu wybrano Hermite'a. Miał wówczas 78 lat. Pół roku później, 14 stycznia 1901 r., zmarł.

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach