W 2001 r. obchodzimy dwieście pięćdziesiątą rocznicę ukazania się pierwszego tomu Wielkiej encyklopedii francuskiej. Choć tak naprawdę jej tytuł brzmiał Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers, czyli Encyklopedia albo słownik rozumowany nauk, sztuk i rzemiosł.
Pierwszy tom Wielkiej encyklopedii francuskiej ukazał się w 1751 r. Wszystkie 17 tomów z artykułami i 11 tomów z ilustracjami ujrzały światło dzienne w latach 1751-1772. Z początku pierwsze siedem woluminów ukazywało się w tempie jeden na rok, do 1757 r. Dziesięć kolejnych tomów rozprowadzono w 1766 r. Tomy ilustrowane, znów mniej więcej jeden rocznie, wydrukowano w okresie 1762-1772. Nakład pierwszego wydania sięgał 4000 egzemplarzy. Encyklopedia zawierała około 72 tysiące artykułów, napisanych przez ponad 140 autorów i opublikowanych na 16,5 tysiącach stron. Ilustracji, pogrupowanych tematycznie, było 2569.
Pomysł wydania takiego dzieła narodził się u paryskiego księgarza A. E. Le Bretona w 1746 r. Po mniej więcej roku przymiarek redaktorami naczelnymi encyklopedii zostali filozof i pisarz Denis Diderot (1713-1784) oraz Jean le Rond d'Alembert (1717-1783), filozof i matematyk. To oni stworzyli ostateczną linię encyklopedii, czyniąc z niej oświeceniową skarbnicę informacji o osiągnięciach nauk matematyczno-przyrodniczych i humanistycznych.
|
|
powiększenie...
Encyklopedyści - filozofowie, pisarze i uczeni francuscy związani z Wielką encyklopedią. Diderot to postać w środku ryciny, stojąca za stołem.
|
|
Diderotowi i d'Alembertowi udało się pozyskać do współpracy takie umysły, jak George-Louise Leclerc Buffon (1707-1788), Paul d'Holbach (1723-1789), Charles de Montesquieu (1689-1755), Jan Jakub Rousseau (1712-1778) czy Voltaire (1694-1778). Przedmowa d'Alemberta do pierwszego tomu encyklopedii stała się swego rodzaju manifestem francuskiego oświecenia. Wywarła wielki wpływ na kulturę umysłową epoki, nie tylko we Francji i nie tylko za sprawą pierwszego wydania, lecz także poprzez liczne reprinty w mniejszych formatach oraz wydania (bardzo) skrócone.
|
