Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Różne > Nowinka z dn. 14-03-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Mikrobiolog i filozof nauki
autor:
Wojciech Sady
z dnia:
14-03-2001





Mikrobiolog i filozof nauki
Z okazji ukazania się w marcu 2001 r. książki poświęconej Ludwikowi Fleckowi Wirtualny Wszechświat przybliża jego sylwetkę i prezentuje napisany przez niego artykuł, nigdy wcześniej nie publikowany w języku polskim.

Ludwik Fleck urodził się we Lwowie w 1896 r. w rodzinie żydowskiej. W 1920 r. ukończył medycynę na Uniwersytecie Jana Kazimierza. Pracował jako bakteriolog w lwowskim Szpitalu Powszechnym, w Ubezpieczalni Społecznej, a potem we własnym laboratorium bakteriologicznym. Ogłosił szereg artykułów z zakresu serologii, hematologii i immunologii. W 1935 r. ukazała się jego książka z zakresu filozofii nauki Entstehung und Entwicklung einer wissenschaftlichen Tatsache. Einführung in die Lehre vom Denkstil und Denkkollektiv (Benno Schwabe, Basel 1935). Towarzyszyły jej dwa artykuły filozoficzne, napisane po niemiecku, oraz dwa ogłoszone po polsku w "Przeglądzie Filozoficznym". Prace te przeszły niemal bez echa.

Po zajęciu Lwowa przez Armię Czerwoną Fleck został docentem w Ukraińskim Instytucie Medycznym. Jesienią 1941 r. znalazł się we lwowskim getcie, a na początku 1943 r., wraz z żoną i synem, w obozie koncentracyjnym w Oświęcimiu. Przeniesiony do obozu w Buchenwaldzie pracował, wraz z grupą wyselekcjonowanych więźniów, przy produkcji szczepionki przeciw tyfusowi. W 1946 r. ogłosił jeszcze jeden artykuł filozoficzny, Problemy naukoznawstwa, ilustrowany - w dużej mierze zmyślonymi - wspomnieniami z obozu koncentracyjnego. W miesięczniku "Problemy" popularyzował swą filozofię nauki w tekście Patrzeć, widzieć, wiedzieć (1947). Na tym się jego twórczość filozoficzna urwała.

Po wojnie kierował Zakładem Mikrobiologii Medycznej Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej, a potem Akademii Medycznej w Lublinie. W 1952 r. przeniósł się do Instytutu Matki i Dziecka w Warszawie. Prowadził zakrojone na szeroką skalę badania nad mechanizmami odpornościowymi; ich wyniki ogłoszono w kilkudziesięciu artykułach. Fleck uczestniczył w międzynarodowych kongresach i prowadził wykłady m.in. w Brazylii, Francji, USA i ZSRR. Został członkiem rzeczywistym Polskiej Akademii Nauk, otrzymał Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski. W 1956 r., podążając za jedynym synem, wyjechał z żoną do Izraela, gdzie w Instytucie Bakteriologicznym w Ness-Ziona kontynuował badania nad zjawiskiem leukergii. Zmarł na zawał serca w 1961 r.

W rok po śmierci Flecka ukazała się najsłynniejsza w tym stuleciu książka z filozofii nauki, Struktura rewolucji naukowych Thomasa Samuela Kuhna (1922-1996). Kuhn w Przedmowie odnotowywał zbieżność swych idei z koncepcjami nikomu wówczas nieznanego lekarza i filozofa ze Lwowa - na co zrazu nie zwrócono uwagi (w polskim przekładzie Struktury błędnie wręcz przetłumaczono tytuł książki Flecka). Dopiero pod koniec lat siedemdziesiątych XX w. - po ogłoszeniu angielskiego przekładu jego książki - o filozofii nauki Flecka zaczęło być głośno. Dziś uważa się go przede wszystkim za prekursora mocnego programu socjologii wiedzy, rozwijanego od połowy lat siedemdziesiątych przez Szkołę Edynburską. (Zob. zestawioną przez jej liderów antologię tekstów: Mocny program socjologii wiedzy, wybór Barry Barnes, David Bloor, przekład zbiorowy, Wyd. IFiS PAN, Warszawa 1993). Szerzej ten rodzaj filozofii nauki określany jest dziś mianem społecznego konstruktywizmu.

Ci, którzy pragną poznać filozofię nauki Ludwika Flecka, mogą przeczytać w polskim przekładzie jego główną książkę: Powstanie i rozwój faktu naukowego. Wstęp do nauki o stylu myślowym i kolektywie myślowym (Wyd. Lubelskie, Lublin 1986). Ukazało się też niedawno ogólne i w miarę popularne omówienie jego poglądów, dokonane na tle filozofii i metodologii nauki XX w.: Wojciech Sady i in.: Fleck. O społecznej naturze poznania. Seria Filozofia Polska XX wieku (Prószyński i S-ka, Warszawa 2000). Z okazji wydania tej książki Wirtualny Wszechświat przedstawia jedyny artykuł filozoficzny Flecka napisany w Izraelu: Kryzys w nauce (Crisis in Science). W 1960 r. został odrzucony przez kilka czasopism; ukazał się drukiem po dwudziesty kilku latach w: Cognition and Fact - Materials on Ludwik Fleck. R. S. Cohen, T. Schnelle (red.) (D. Reidel, Dordrecht 1986).

Wojciech Sady
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach