Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Różne > Nowinka z dn. 24-09-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Ozon w czasie rzeczywistym
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
24-09-2001





Ozon w czasie rzeczywistym
Europejscy uczeni próbują w jak najkrótszym czasie prognozować zmiany w dziurze ozonowej nad Antarktyką. Projekt ten realizuje Holenderski Królewski Instytut Meteorologiczny (KNMI), wykorzystując dane dostarczane przez satelitę ERS-2, który został umieszczony na orbicie okołoziemskiej przez Europejską Agencję Kosmiczną (ESA).

Gęstość warstwy ozonowej nad południowym biegunem Ziemi 18 września 2001 r. Czyż termin "dziura ozonowa" (czerń ukazuje obszar ozonosfery o najmniejszej zawartości ozonu; barwy pośrednie, aż do bieli, odpowiadają wzrastającej ilości ozonu) nie jest adekwatny? Rys. KNMI/ESA.

Warstwa ozonowa, występująca w ziemskiej atmosferze na wysokości 15-50 km nad powierzchnią Ziemi, pochłania większość promieniowania ultrafioletowego, emitowanego przez Słońce, przez co stanowi ochronę dla żywych organizmów. Na początku lat osiemdziesiątych XX w. odkryto, że warstwa ozonowa ulega zubożeniu, co - ze względu na specyficzne warunki atmosferyczne tam panujące - stało się szczególnie dobrze widoczne nad biegunami. W ten sposób ukuty został termin "dziura ozonowa", choć tak naprawdę nie chodzi o brak w tym miejscu ozonu, lecz o jego znacząco mniejszą zawartość, na przykład, nad południowym biegunem Ziemi. Obecnie za pojawienie się dziury ozonowej obwinia się powszechnie związki chemiczne, produkowane i użytkowane przez człowieka: chlorofluorowęglowodory (tzw. związki CFC, stosowane w aerozolach i urządzeniach chłodniczych), halony (wykorzystywane np. w gaśnicach) i tlenki azotu (spaliny wydzielane przez samoloty).

Tak czy owak, problem śledzenia stanu ozonosfery stał się jednym z ważnych problemów, nie tylko badawczych, końca XX i początku XXI w. Istotną część tych badań dokonuje się dziś z pokładów sztucznych satelitów Ziemi. Takim właśnie okołoziemskim obserwatorium jest ERS-2. A gromadzone przez niego informacje są przetwarzane przez szybkie komputery Holenderskiego Królewskiego Instytut Meteorologicznego i zamieniane w ciągu czterech godzin na krótkoterminowe prognozy kształtu i gęstości (a więc - przewidywania trójwymiarowe!) antarktycznej dziury ozonowej. Na razie zgromadzone dane pokazują, że dziura zaczęła rosnąć w połowie sierpnia i w ciągu miesiąca jej powierzchnia osiągnęła 25 milionów kilometrów kwadratowych, za czym kryje się 25 milionów ton straconego ozonu. Niemniej uczeni biorący udział w tym projekcie nie ukrywają, że ich głównym - choć odleglejszym - celem jest dopracowanie się jak najdokładniejszych... prognoz pogody.

Nie umniejsza to jednak znaczenia badań warstwy ozonowej. Właśnie jedna z prób dowiedzenia się o niej jeszcze więcej spaliła na panewce. 21 września 2001 r. nie powiodło się amerykańskiej agencji NASA umieszczenie na orbicie okołoziemskiej satelity QuikTOMS (Quick Total Ozone Mapping Spectrometer, czyli Szybki spektrometr badający całą warstwę ozonową). Miał on ułatwić uczonym rozróżnienie między tymi czynnikami, powodującymi ubytek ozonu, za które winę ponosi człowiek, od czynników pochodzenia naturalnego. Niestety, 83 sekundy po starcie nastąpiła awaria i satelita nie trafił na przypisaną mu orbitę. Uczeni pocieszają się, że lukę tę być może wypełni satelita EOS-Aura, którego lot orbitalny został zaplanowany na 2003 r.


Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach