Informacje
  Wiw.pl   Na bieżąco:  Informacje   Co nowego   Matematyka i przyroda:  Astronomia   Biologia   Fizyka   Matematyka   Modelowanie rzeczywistości   Humanistyka:  Filozofia   Historia   Kultura antyczna   Literatura   Sztuka   Czytaj:  Biblioteka   Delta   Wielcy i więksi   Przydatne:  Słowniki   Co i gdzie studiować   Wszechświat w obrazkach    
  Jesteś tutaj:  Wirtualny Wszechświat > Informacje > Nowinki 2000-2002 > Różne > Nowinka z dn. 30-10-2001  
 Jesteś tutaj
nowinka:
Bliźniacze zorze
autor:
Jarosław Włodarczyk
z dnia:
30-10-2001





Bliźniacze zorze
Po raz pierwszy w historii badań ziemskiej magnetosfery udało się zarejestrować równoczesny rozwój i przebieg zórz polarnych nad biegunem północnym i południowym. Satelita Polar przekazał obrazy zórz, które pojawiły się 22 października 2001 r. jednocześnie na dwóch krańcach świata po kosmicznej burzy, wywołanej wzmożoną aktywnością Słońca .

Północna i południowa zorza polarna obserwowane przez satelitę Polar pod koniec października 2001 r. Animacja ukazuje wzajemną zależność czasową między zjawiskami. Fot. NASA.

Tak naprawdę kroniki zanotowały pierwsze (niemal) równoczesne obserwacje obu zórz - północnej i południowej - we wrześniu 1770 r. Wówczas to w dzienniku pokładowym statku HMS Endeavour, dowodzonym przez kapitana Jamesa Cooke'a i płynącym wzdłuż wybrzeży Australii, napisano o "zjawisku na niebie bardzo przypominającym zorzę północną". Nieco później okazało się, że tej samej nocy chiński kronikarz odnotował pojawienie się zorzy na północnych szerokościach geograficznych. Nic więc dziwnego, że z tego powodu, a przede wszystkim ze względu na symetrię zjawiska od dawna podejrzewano, iż zorze północna i południowa zachowują się jak swe lustrzane odbicia. Satelita Polar potwierdził te przypuszczenia.

Logo programu Polar z rysunkiem satelity. Rys. NASA.

Satelita Polar został umieszczony na orbicie okołoziemskiej 24 lutego 1996 r. Planowano, że będzie prowadził badania ziemskiej magnetosfery przez 2 lata, ale przedłużono ów okres o kolejne 3 lata. Orbita statku przebiega niemal dokładnie nad biegunami Ziemi i jest bardzo wydłużona: w apogeum Polar oddala się od naszej planety na odległość jej 9 promieni, w perygeum zbliża na dystans niecałych 2 promieni. Okres obiegu orbitalnego wynosi 18 godzin. Trzy z dwunastu zamontowanych na pokładzie satelity instrumentów służą do uzyskiwania obrazów zórz polarnych na różnych długościach fal.

Obserwacje przeprowadzone w ostatnim tygodniu października 2001 r., udostępnione również w postaci animacji, po raz pierwszy w dziejach takich badań miały wystarczającą rozdzielczość, by stwierdzić, że rzeczywiście obie zorze polarne zachowują się jak swe lustrzane odbicia. Przynajmniej w największej skali, gdyż pewne dane wskazują, że nie wszystkie ich elementy przy obu biegunach zachowują się w ten sposób. Dalsze badania tych różnic w małych skalach pozwolą zapewne wniknąć nieco głębiej w naturę tego efektownego zjawiska. Zjawiska, które - przypomnijmy - powstaje wówczas, gdy naładowane cząstki wiatru słonecznego, pochwycone przez ziemskie pole magnetyczne i rozpędzone przez nie do olbrzymich prędkości, zderzają się z cząsteczkami atmosfery naszej planety, pobudzając je do świecenia w różnych barwach.

Jarosław Włodarczyk
[  góra strony  ]

Wiw.pl  |  Na bieżąco  |  Informacje  |  Co nowego  |  Matematyka i przyroda  |  Astronomia  |  Biologia  |  Fizyka  |  Matematyka  |  Modelowanie rzeczywistości  |  Humanistyka  |  Filozofia  |  Historia  |  Kultura antyczna  |  Literatura  |  Sztuka  |  Czytaj  |  Biblioteka  |  Delta  |  Wielcy i więksi  |  Przydatne  |  Słowniki  |  Co i gdzie studiować  |  Wszechświat w obrazkach